مقایسه اثربخشی درمان تعدیل سوگیری شناختی تفسیر و ترکیب آن با درمان شناختی رفتاری گروهی در کاهش شدت نشانه‌ها، باورها و رفتارهای وسواسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه پیام نور تهران

2 دانشگاه خوارزمی

چکیده

امروزه شواهد بسیاری از ارتباط میان تفسیرهای منفی درباره افکار مزاحم و نشانه‌های وسواس- بی‌اختیاری حمایت می‌کند. هدف عمده پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان تعدیل سوگیری شناختی تفسیر در کاهش شدت نشانه‌ها، باورها و رفتارهای وسواسی بود. بدین منظور نمونه‌ای در دسترس از 60 دانشجوی دارای نشانه‌های این اختلال انتخاب شد. طرح پژوهش از نوع آزمایشی و یک طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. شرکت‌کنندگان در پژوهش حاضر به سؤالات سه پرسشنامه وسواس- بی‌اختیاری مادزلی، مقیاس وسواس- بی‌اختیاری ییل براون و پرسشنامه باورهای وسواسی پاسخ دادند. نتایج تحلیل واریانس چند متغیری (MANOVA) بر روی تفاضل نمره‌های پیش‌ آزمون و پس‌ آزمون نشان داد که 1- درمان تعدیل سوگیری شناختی تفسیر شدت نشانه‌ها، باورها و رفتارهای وسواسی را کاهش می‌دهد. 2- اثربخشی ترکیب درمان تعدیل سوگیری شناختی تفسیر با درمان شناختی رفتاری گروهی در کاهش شدت نشانه‌ها، باورها و رفتارهای وسواسی نسبت به درمان تعدیل سوگیری شناختی تفسیر بیشتر است. با توجه به نتایج بدست آمده می‌توان استفاده از درمان تعدیل سوگیری شناختی تفسیر و ترکیب آن با درمان شناختی رفتاری گروهی را به عنوان روشی نو، آسان و موثر در درمان اختلال وسواس- بی‌اختیاری به درمانگران توصیه کرد.

کلیدواژه‌ها


فارسی

اتکینسون، ر. ال؛ اتکینسون، ر. سی؛ اسمیت، ا. ای؛ بم، د. ج و هوکسما، س. ن (1996). زمینه روانشناسی هیلگارد، جلد دوم. ترجمه حسن رفیعی، محسن ارجمند و مرسده سمیعی (1384). تهران: ارجمند.

ایمانی، مهدی؛ محمودعلیلو، مجید؛ بخشی‌پور، عباس؛ فرنام، علیرضا و قلی‌زاده، حسین (1388). مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری، مواجهه‌سازی و جلوگیری از پاسخ و فلئوکزتین در بهبود مبتلایان به اختلال وسواسی- اجباری. مجله دانشور رفتار، 16 (34)، 39-50.

بابایی، مهناز؛ اکبرزاده، نسرین؛ نجل رحیم، عبدالرحمان و پورشهریاری، مه‌سیما (1389). تأثیر درمان ترکیبی شناختی رفتاری و کاهش اندیشه‌‌پردازی خطر بر اختلال وسواس- بی‌اختیاری در دانشجویان دختر. مجله مطالعات روانشناختی دانشگاه الزهرا، 1 (6)، 43-55.

بایلینگ، پیتر. جی.؛ مک‌کب، رندی. ای. و آنتونی، مارتین. ام. (2006). گروهدرمانگری شناختی- رفتاری. ترجمه محمد خدایاری فرد و یاسمین عابدینی (1389). تهران: دانشگاه تهران.

دادفر، محبوبه (1376). بررسی همبودی اختلالات شخصیت در بیماران وسواسی- جبری و مقایسه آنها با افراد بهنجار. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی. انستیتو روان‌پزشکی تهران.

دادفر، محبوبه؛ بوالهری، جعفر؛ ملکوتی، کاظم و بیان‌زاده، سیداکبر (1380). بررسی شیوع نشانه‌های اختلال وسواسی- جبری. فصلنامه اندیشه و رفتار، 1 و 2، 27-32.

دلاور، علی (1384). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی، ویرایش جدید. تهران: رشد.

دلیر، مجتبی و علی‌اکبر دهکردی، مهناز (1391). تأثیر آموزش رفتارهای سالم جنسی در کاهش نشانه‌های اختلال اضطرابی وسواس- بی‌اختیاری. روانشناسی بالینی و شخصیت، 19 (7)، 91-102.

راجزی اصفهانی، سپیده؛ متقی‌پور، یاسمن؛ کامکاری، کامبیز؛ ظهیرالدین، علی‌رضا و جان‌بزرگی، مسعود (1390). پایایی و روایی نسخه فارسی مقیاس وسواسی- اجباری ییل- براون. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 17(4)، 297-303.

زارع، حسین؛ شقاقی، فرهاد و دلیر، مجتبی (1390). اثر افشای نوشتاری بر شدت علائم وسواسی و افسردگی مبتلایان به اختلال وسواس- اجبار. مجله روانشناسی بالینی، 4(12)، 27-34.

زارع، حسین؛ قنبری‌ها، ناهید و سعدی‌پور، اسماعیل (1387). مقایسه نحوه بازشناسی حافظه در دانش‌آموزان با و بدون اضطراب اجتماعی. مجله علوم رفتاری، 2 (3)، 193-199.

سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1392). روشهای تحقیق در علوم رفتاری. تهران: آگه.

شاره، حسین؛ غرایی، بنفشه و عاطف‌ وحید، محمدکاظم (1390). مقایسه درمان فراشناختی، فلووکسامین و درمان ترکیبی در بهبود راهبردهای کنترل فکر و نشانه‌های توقف در اختلال وسواسی- اجباری. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 17 (3)، 199-207.

شمس، گیتی؛ کرم‌ قدیری، نرگس؛ اسماعیلی ترکانبوری، یعقوب و ابراهیم‌خانی، نرگس (1383). اعتبار و پایایی نسخه فارسی پرسشنامه باورهای وسواسی- 44. تازه‌‌های علوم شناختی، 6 (1 و 2)، 23-36.

فریمن، جی. بی. و گارسیا ای. ام (2009). درمان خانواده محور کودک وسواسی: راهنمای عملی درمان شناختی- رفتاری. ترجمه مجتبی دلیر (1391). تهران: ارجمند.

محمود علیلو، مجید (1382). بررسی الگوهای شناختی و شاخصهای پردازش هیجانی در اختلال وسواسی- جبری. رساله دکتری، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران، انستیتو روان‌پزشکی تهران، مرکز تحقیقات بهداشت و روان.

نویدیان، علی؛ حق‌شناس، لیلا؛ عابدی، محمدرضا؛ باغبان، ایران و فاتحی‌زاده، مریم (1390). مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری گروهی و درمان تلفیقی با مصاحبه انگیزشی بر نشانه‌های بیماران وسواس- بی‌اختیاری. مجله تحقیقات علوم رفتاری، 9(1)، 13-23.

 

لاتین

Abramowitz, J. S., & Arch, J. J. (2014). Strategies for improving long-

term outcomes in cognitive behavioral therapy for obsessive-compulsive disorder: insights from learning theory. Journal of Cognitive and Behavioral Practice, 21 (1), 20–31.

Abramowitz, J. S., Baucom, D. H., Boeding, S., Wheaton, M. G., Pukay-Martin, N. D., Fabricant, L. E., Paprocki, C., & Fischer, M. S. (2013). Treating obsessive-compulsive disorder in intimate relationships: a pilot study of couple-based cognitive-behavior therapy. Journal of Behavior Therapy, 44, 395–407.

Beadel, J. R., Smyth, F. L., & Teachman, B. A. (2014). Change processes during cognitive bias modification for obsessive compulsive beliefs. Journal of Cognitive Therapy Research, 38, 103-119.

Beard, C., Sawyer, T. A., & Hofmann, G. S. (2012). Efficacy of attention bias modification using threat and appetitive stimuli: a meta-analytic review. Journal of Behavior Therapy, 43 (4),724–740.

Beck, A. T., & Clark, D. A. (1997). An information processing model of anxiety: automatic and strategic processes. Behavior Research and Therapy, 35, 49–58.

Belloch, A., Morillo, C., & Garcia-Soriano, G. (2007). Are the dysfunctional beliefs that predict worry different from those that predict obsessions? Clinical Psychology and Psychotherapy, 14, 438–448.

Bond, R. W. (2011). OCD as a dynamical disease and the familial context of ritual rigidity: a nonlinear dynamics perspective. Doctoral Dissertation, Marquette University.

Burack, J. A., Enns, J. T., and Fox, N. A. (2012). Cognitive neuroscience, development, and psychopathology: Typical and atypical developmental trajectories of attention. New York: Oxford University Press.

Calleo, J. S., Hart, J., Bjorgvinsson, T., & Stanley, M. A. (2010). Obsessions and worry beliefs in an inpatient OCD population. Journal of Anxiety Disorders, 24, 903–908.

Clark, D. A., & Purdon, C. (2004). Cognitive theory and therapy of obsessions and compulsions. In M. A. Reinecke, & D. A. Clark, Cognitive therapy across the lifespan: evidence and practice (pp. 90-116). Cambridge, Cambridge University Press.

Clerkin, E. M., and Teachman, B. A. (2011). Training interpretation biases among individuals with symptoms of obsessive compulsive disorder. Journal of Behavior Therapy Experimental Psychiatry, 42 (3), 337–343. doi:10.1016/j.jbtep.2011.01.003.

Eisen, J. L., Sibrava, N. J., Boisseau, C. L.; Mancebo, M. C., Stout, R. L.; Pinto, A., and Rasmussen, S. A. (2013). Five-Year course of obsessive-compulsive disorder: predictors of remission and relapse. Journal of Clinical Psychiatry, 74 (3), 233–239.

Giles, D. (2002). Advanced research methods in psychology. New York: Cambridge University Press.

Goodman, W. K., Price, L. H., Rasmussen, S. A., Mazure, C., Fleischmann, R. L., Hill, C. L., Heninger, G. R., & Charney, D. S. (1989). The Yale–Brown obsessive–compulsive scale I: development, use, and reliability. Archives of General Psychiatry, 46, 1006–1011.

Hayes, S., Hirsch, C. R., Krebs, G., & Mathews, A. (2010). The effects of modifying interpretation bias on worry in generalized anxiety disorder. Behavior Research and Therapy, 48, 171-178.

Hertel, P. T., & Mathews, A. (2011). Cognitive bias modification: Past perspectives, current findings, and future applications. Perspectives on Psychological Science, 6, 521-536.

Hirsch, C. R., Hayes, S., & Mathews, A. (2009). Looking at the bright side: Accessing benign meanings reduces worry. Journal of Abnormal Psychology, 118, 44–54.

Hodgson, R. J., & Rachman, S. J. (1977). Obsessional compulsive complaints. Behavior Research and Therapy, 15, 389–395.

Jonsson, H., Hougaard, E., and Bennedsen, B. E. (2011). Randomized comparative study of group versus individual cognitive behavioral therapy for obsessive compulsive disorder. Acta Psychiatrica Scandinavica, 123 (5), 387–397.

Khalili-Torghabeh, S., Mobini, S., Salehi Fadardi, J., Mackintosh, B., & Reynolds, S. (2012). Effects of a multi-session cognitive bias modification program on negative interpretation biases and social anxiety in a sample of Iranian socially-anxious individuals. (Manuscript in preparation).

Klumpp, H., & Amir, N. (2010). Preliminary study of attention training to threat and neutral faces on anxious reactivity to a social stressor in social anxiety. Cognitive Therapy and Research, 34, 263-271.

MacLeod, C. (2012). Cognitive bias modification procedures in the management of mental disorders. Current Opinion in Psychiatry,

25 (2), 114-120.

MacLeod, C., & Mathews, A. (2012). Cognitive bias modification approaches to anxiety. Annual Review of Clinical Psychology, 8, 189–217. doi:10.1146/annurev-clinpsy-032511-143052.

Marques, L., LeBlanc, N. J., Weingarden, H. M., Timpano, K. R., Jenike, M., & Wilhelm, S. (2010). Barriers to treatment and service utilization in an internet sample of individuals with obsessive-compulsive symptoms. Depression & Anxiety (1091-4269), 27(5), 470-475.

Mathews, A., & Mackintosh, B. (2000). Induced emotional interpretation bias and anxiety. Journal of Abnormal Psychology, 109(4), 602–615.

Mathews, A., & MacLeod, C. (2005). Cognitive vulnerability to emotional disorders. Annual Review Clinical Psychology, 1, 167–195.

Mobini, S., Mackintosh, B., Hoppitt, L., Illingworth, J., Langdon, P., & Gega, L. (2012). Effects of implicit and explicit cognitive bias modification and computer-aided cognitive-behavior therapy on modifying cognitive biases in social anxiety. (Manuscript in preparation).

Moulding, R., Kyrios, M., Doron, G., & Nedeljkovic, M. (2009). Mediated and direct effects of general control beliefs on obsessive compulsive symptoms. Canadian Journal of Behavioral Science/Revue Canadienne Des Sciences Du Comportement, 41 (2), 84-92.

Obsessive Compulsive Cognitions Working Group (OCCWG). (1997). Cognitive assessment of obsessive–compulsive disorder. Behavior Research and Therapy, 35, 667–681.

Obsessive Compulsive Cognitions Working Group. (2001). Development and initial validation of the obsessive beliefs questionnaire and the interpretation of intrusions inventory. Behavior Research and Therapy, 39, 987-1006.

Obsessive Compulsive Cognitions Working Group. (2003). Psychometric validation of the obsessive beliefs questionnaire and the interpretation of intrusions inventory: Part I. Behavior Research and Therapy, 41, 863–878.

Obsessive Compulsive Cognitions Working Group. (2005). Psychometric validation of the obsessive belief questionnaire and iInterpretation of intrusions inventory-part II: Factor analyses and testing of a brief version. Behavior Research and Therapy, 43, 1527–1542.

Olatunji, B. O., Davis, M. L., Powers, M. B., & Smits, J. A. J. (2013). Cognitive-behavioral therapy for obsessive-compulsive disorder: A meta-analysis of treatment outcome and moderators. Journal of Psychiatric Research, 47, 33-41.

Pallanti, S., Bernardi, S., Antonini, S., Singh, N., & Hollander, E. (2009). Ondansetron augmentation in treatment-resistant obsessive-compulsive disorder: A preliminary, single-blind, prospective study. Journal of CNS Drugs, 23 (12), 1047-1055.

Rachman, S. (1993). Obsessions, responsibility and guilt. Behavior Research and Therapy, 31, 149-154.

Rachman, S. J. (1997). A cognitive theory of obsessions. Behavior Research and Therapy, 35, 793–802.

Salemink, E., van den Hout, M., & Kindt, M. (2007). Trained interpretive bias and anxiety. Behavior Research and Therapy, 45, 329–340. doi:10.1016/j.brat.2006.03.011.

Steketee, G., & Frost, R. (1994). Measurement of risktaking obsessive-compulsive disorder. Journal of Behavioral and Cognitive Psychotherapy, 28, 793-802.

Williams, A. D., & Grisham, J. R. (2013). Cognitive Bias Modification (CBM) of obsessive compulsive beliefs. BMC Psychiatry, 13:256. doi:10.1186/1471-244X-13-256.

Woud, M. L., & Becker, E. S. (2014). Editorial for the special issue on cognitive bias modification techniques: an introduction to a time traveler’s tale. Journal of Cognitive Therapy Research, 38, 83-88. DOI 10.1007/s10608-014-9605-0.

Yiend, J., Lee, J. S., Tekes, S., Atkins, L., Mathews, A., Vrinten, M., & Shergill, S. (2013). Modifying interpretation in a clinically depressed sample using 'cognitive bias modification-errors': a double blind randomized controlled trial. Cognitive Therapy and Research, 1-14.

Yiend, J., Mackintosh, B., & Mathews, A. (2005). Enduring consequences of experimentally induced biases in interpretation. Behavior Research and Therapy, 43, 779–797.