بررسی متغیرهای شخصیتی و سازمانی به عنوان پیش‌بین‌های سوانح ترافیکی در رانندگان اتوبوس‌های شهری در سازمان اتوبوس‌رانی شهر تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه شهید چمران اهواز (نویسنده مسؤول)

2 دانشیار، دانشگاه شهید چمران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، دانشگاه شهید چمران

چکیده

 
در پژوهش حاضر ویژگی‌های شخصیتی و متغیرهای سازمانی به عنوان پیش‌بین‌‌های حادثه دیدگی در رانندگان اتوبوس‌های شهری در سازمان اتوبوس‌رانی شهر تهران مورد بررسی قرار گرفت. نمونه پژوهش شامل 150 راننده‌ی حادثه دیده (طی 5 سال گذشته) و 150 راننده‌ی حادثه ندیده بودند. برای انتخاب نمونه از گروههای حادثه دیده و حادثه ندیده از روش انتخاب تصادفی ساده استفاده شد. رانندگان حادثه دیده و حادثه ندیده‌ی نمونه‌ی پژوهش، به وسیله‌ی پرسشنامه‌ی شخصیتی پنج بُعد بزرگ (به جز گشاده ذهنی) و متغیرهای سازمانی مورد سنجش قرار گرفتند و به منظور ناشناس ماندن هویت آزمودنی‌ها از کسب اطلاعات جمعیت شناختی پرهیز شد. در این پژوهش، برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل تمیز استفاده شد. نتایج به دست آمده از کاربرد معادله‌ی تابع ممیز، فرضیه‌ی پژوهش را تأیید کرد. به بیان دیگر، از روی ویژگی‌های شخصیتی و سازمانی می‌توان احتمال حادثه دیدگی در رانندگان را پیش‌بینی کرد.
 

کلیدواژه‌ها


فارسی

شکرکن حسین، بشلیده کیومرث، عبدالکاظم نیسی و حقیقی جمال (1387). بررسی متغیرهای شخصیتی، شناختی، سازمانی و زیستی جسمانی به عنوان پیش‌بین‌های حادثه دیدگی در کارکنان صف شرکت فولاد خوزستان. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، بهار و تابستان 1386، 14 (1 و 2 ویژه نامه روانشناسی).

شکرکن، حسین، ارشدی، نسرین، شهنی ییلاق، منیجه، حقیقی جمال (1387). طراحی و آزمودن الگویی از پیشایندها و پیامدهای مهم انگیزش شغلی در کارکنان شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب منطقه اهواز. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، بهار 1387، 15 (1 ویژه نامه روانشناسی).

شکرکن، حسین، هاشمی شیخ شبانی، سید اسماعیل، نیسی، عبدالکاظم، حقیقی، جمال (1387). بررسی روابط ساده، چندگانه و تعاملی متغیرهای مهم محیطی، نگرشی، شخصیتی و عاطفی با رفتارهای نابارور در محیط کار در کارکنان یک شرکت صنعتی. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، بهار، 15، 1 (ویژه نامه روان شناسی).

کیامهر، جواد (1381). هنجاریابی فرم کوتاه پرسشنامه پنج عاملی نئو و بررسی ساختار عاملی آن در بین دانشجویان علوم انسانی دانشگاههای تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد سنجش واندازهگیری دانشگاه علامه طباطبایی تهران.

18 میلیارد دلار زیان سالانه تصادفات جادهای ایران. روزنامه دنیای اقتصاد، شماره 2141 صفحه 6، 10/5/1389

لاتین

Ajzen, I., & Fishbein, M. (1980). Understanding Attitudes and Predicting Social Behaviour. Prentice-Hall, New York.

Ameratunga, S., Hijar, M., & Norton, R. (2006). Road‐traffic injuries: confronting disparities to address a global‐health problem. The Lancet Journal. 367 (9521), 1533‐1540 Retrieved from http://www.sciencedirect.com.ezproxy.lib.ucalgary.ca/science.

Arthur, W., Jr., & Graziano, W. G. (1996). The five-factor model, conscientiousness, and driving. Accident involvement. Journal of Personality, 64, 593-618.

Barrick, M. R., & Mount, M. K. (1991). The big five personality dimensions and job performance: A meta-analysis. Personnel Psychology, 44, 1-26.

Bjørnskaug, T. (2000). Road Traffic Risk in Norway, (Rep. no. 483), Institute of Transport Economics, Oslo, Norway.

Burk, A. F. & Smith, W. L., (1990). Process safety management within Du Pont. Plant/Operations Progress 9 4, 269.

Busse, D. K. (2002). Cognitive Error Analysis in Accident and Incident Investigation in Safety-Critical Domains. Thesis Submitted for the Degree of Doctor of Philosophy (Ph.D.). Department of Computing Science.University of Glasgow.

Cattell, R. B., Eber, H. W., & Tatsuoka, M. (1970). Handbook for the 16PF. Institute for Personality and Ability Testing, Illinois.

Cellar, D. F., Nelson, Z. C., York, C. M. & Bauer, C. (2001). The five-factor model and safety in the workplace: investigating the relationships between personality and accident involvement, Journal of Prevention and Intervention in the Community, 22, 43–52.

Christopher J. L. Murray & Alan, D., Lopez, A. D. (1996). The Global Burden of Disease: A Comprehensive Assessment of Mortality and Disability from Diseases, Injuries, and Risk Factors in 1990 and Projected in 2020 (Boston: Harvard School of Public Health, 1996).

Clarke, S., & Robertson, I. T. (2005).  A meta-analytic review of the big five personality factors and accident involvement in occupational and non-occupational settings. Journal of Occupational and Organisational Psychology, 78, 355–376.

Clarke, S. (2006). Contrasting perceptual, attitudinal and dispositional approaches to accident involvement in the workplace. Journal of Safety Science, 44 (6), 537–550.

Colquitt, J. A. (2001). On the Dimensionality of Organizational Justice: A Construct Validation of a Measure. Journal of Applied Psychology, 86 (3), 386-400.

Costa, P. T. & McCrae, R. R. (1991). Revised Neo Personality Inventory (NEO-PI-R) and the Five Factor Inventory (NEO-FFI). Professional Manual. Psychological Assessment Resources Inc., U.S.A.

Costa, P. T., Jr., & McCrae, R. R. (1989). The NEO-PI/NEO-FFI manual supplement. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.

Dahlen, E. R. & White, R. P. (2006). The Big Five factors, sensation seeking, and driving anger in the prediction of unsafe driving. Personality and Individual Differences, 41. 903-915.

Denning, D. L. (1983). Correlates of employee safety perfornance. Paper presented at the. Southeastern I/O Psychology Association Meeting, Atlanta, Georgia.

Dobson, A., Brown, W., Ball, J., Powers, J., & McFadden, M. (1999). Women drivers’ behaviour, socio-demographic characteristics and accidents. Accident Analysis and Prevention, 31, 525-535.

Eysenck, H. J. (1970). The structure of human personality (3rd Ed.) London: Methuen.

Ferguson, J. C., McNally, M.S., & Booth, R.F. (1983).  Individual characteristics as predictors of accidental injuries in naval personnel. Accid Anal Prev 1984; 16: 55-61.

Free encyclopedia (2011). List of countries by traffic-related death rate. http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_traffic-related_death_rate.

Grayson, G. B. & Maycock, G. (1988). From proneness to liability. In: Rothengatter, J. A. and De Bruin, R., Editors, 1988. Road User Behaviour. Theory and Research, Van Gorcum, Assen, 234–242.

Greenberg, J. (1993). The social side of fairness: Interpersonal and informational classes of organizational justice. In R. Cropanzano (Ed.), Justice in the workplace: Approaching fairness in human resource management (79-103). Hillsdale, NJ: Erlbaum.

Gyekye, A .S. (2005). Workers-perceptions of workplace safety and job satisfaction. Intl. J. Occup. Safety and Ergonomics, 11: 289-300.

Gyekye, A. S. & Salminen, S. (2006). Making sence of Industrial accidents: The Role of Job Satisfaction. Journal of Social Sciences. 2, 127-134.

Hansen, C. P. (1989). A casual model of the relationship among accidents, bio-data, personality and cognitive factors. Journal of Applied Psychology, 74, 81-90.

Hardy, G., Woods, D. & Wall, D. R. (2003). The impact of psychological distress on absence from work. J. Appl. Psychol., 88, 306-311

Ironson, G. H., Smith, P. C., Brannick, M. T., Gibson, W. M., & Paul, K. B. (1989). ‘Construction of a Job in General Scale: A comparison of global, composite, and specific measures’, Journal of Applied Psychology, 74, 193–200.

Jonah, B. A. (1986). Accident risk and risk-taking behaviour among young drivers. Accident Analysis and Prevention 18 (1986), 255–271.

Kim, C. W., Mclnerney, M. L., & Alexander, R. P. (2001). Job satisfaction as related to safety performance: A case for a manufacturing firm. The Coastal Business Journal, 1.

Lajunen, T. (2001). Personality and accident liability: Are extraversion, neuroticism and psychoticism related to traffic and occupational fatalities? Personality and Individual Differences, 31, 1365-1373.

Lee, T. R., & Harrison, K. (2000). Assessing safety culture in nuclear power stations, Safety Science 34, 61–97.

Liao, H., Arvey, R., Butler, R., & Nutting, S. (2001). Correlates of work injury frequency and duration among firefighters. Journal of Occupational HealthPsychology, 6, 229-242.

List of countries by traffic-related death rate/ http://en.wikipedia. org/wiki

Mark, S. & Ernest J. (1993). Human factors in engineering and design. TA 166 M3 New York : McGraw-Hil.

McCrae, R. R. & Costa, P. T. (1995). Trait explanations in personality psychology. European Journal of Personality, 9, 231–252.

Mohan, D. (2002).  "Road Safety in Less-Motorized Environments" Future Concerns International Journal of Epidemiology, 31 (3), 527-32.

Perrow, C. (1999). Normal Accidents: Living With High Risk Techlogies (New York, ISBN 0- 691-00412-9)

Powell, P. I., Hale, M., Martin, J., & Simon, M. (2000). Accidents. National Institute of Industrial Psychology. London, 1971. Prevention.” Professional Safety. Feb. 35-38.

Sabey, B. E., & Taylor, H. (1980). The known risks we run: The highway. Report SR567. Crowthorn, Berks: Transport Research Laboratory.

Schwebel, D. C., Severson, J. Ball, K. K. & Rizzo, M. (2006). Individual difference factors in risky driving: The roles of anger, conscientiousness, and sensation-seeking. Accident Analysis & Prevention, 38, 801-810.

Skarlicki, D. P., Folger, R., & Tesluk, P. (1999). Personality as a moderator in the relationship between fairness and retaliation. Academy of Management Journal, 42, 100-110.

Smith, D. I., & Kirkham, R. W. (1981). Relationship between some personality characteristics and driving records. British Journal of Social Psychology, 20, 229–231.

Spector, P. E., & jex, S. M. (1998). Development of four self-Report measures of job stressors and strain: interpersonal conflict at work scale, organizational constraints scale, Quantitative workload in ventory,and physical symptoms Inventory. Journal of occupational Health Psychology, 3, 356-367.

Ulleberg, P., & Rundmo, T. (2003).  Personality, attitudes and risk perception as predictors of risky driving behaviour among young drivers Safety Science, 41 (5), 427-443.

Ulleberg, P. (2001). Personality subtypes of young drivers. Relationship to risk-taking preferences, accident involvement, and response to a traffic safety campaign. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 4 (4), 279-297.

Van As, S. (2000). Authority structure and industrial accidents.SOM-theme A: Primary processes within firms.

Van Saan, N., Sluiter, J. K., Verbeek, J. H. A. M., & Frings Dresen, M. H. W. (2003). Reliability and validity of instrunents measuring jab satisfaction – a systematic review. Journal of Occupational Medicine. 53, 191-200.

Wallace, J. C. & Vodanovich, S. J. (2003). Can Accidents and Industrial Mishaps Be Predicted? Further Investigation into the Relationship Between Cognitive Failure and Reports of Accidents. Journal of Business and Psychology, 17, 4.

World Health Organization (2004). World report on road traffic injury prevention. Retrieved from http://whqlibdoc.who.int/ publications/ 2004/9241562609.pdf.

World Health Organization (2002). The Injury Chart Book. Geneva.

Zuckerman, M. (1979). Sensation seeking: Beyond the optimum level of arousal. Hillsdale, N.J.: Erlbaum.