رابطه رویدادهای استرس‌زای زندگی، کیفیت خواب و خشنودی شغلی با خستگی مزمن در کارکنان یک شرکت صنعتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی دانشگاه شهید چمران اهواز (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

4 کارشناس صنعتی شرکت گاز استان خوزستان

چکیده

 
پژوهش حاضر به منظور بررسی رابطه‌ی ساده و چندگانه رویدادهای استرس‌زای زندگی، کیفیت خواب و خشنودی شغلی با خستگی مزمن در کارمندان یک شرکت صنعتی انجام شده است. نمونه‌ی مورد بررسی شامل 225 نفر از کارمندان شرکت صنعتی بود که به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از ابزارهای مقیاس خستگی چالدر، مقیاس رویدادهای زندگی، شاخص کیفیت خواب پیتزبرگ و مقیاس خشنودی شغلی استفاده شد. داده‌های به دست آمده با استفاده از روش همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیری به روش ورود مکرر و گام به گام مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های تحقیق نشان داد که رویدادهای استرس‌زا، کیفیت خواب و خشنودی شغلی با خستگی مزمن ارتباط معنی‌داری دارند. همچنین نتیجه نشان داد که کیفیت خواب، بهترین پیش‌بینی کننده‌ی خستگی مزمن در کارمندان است.
 

کلیدواژه‌ها


ارشدی، نسرین (1386). طراحی و آزمودن الگویی از پیشایند‌‌ها و پسایندهای مهم انگیزش شغلی در کارکنان شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب- منطقه اهواز. پایان نامه دکتری روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

افشاری، افروز (1387). بررسی صفات شخصیتی، سبک‌های دلبستگی، رویدادهای استرس‌زا و جنسیت به عنوان پیش بین‌های ناگویی خلقی در دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه شهید چمران. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

اسماعیل‌زاده، علی‌اکبر (1384). خستگی شامل: خستگی جسمی یا بدنی- روحی و روانی ناشی از کار و ورزش، خستگی جنسی و خسگی مزمن (مرضی یا بیماریها)، علایم و نشانهها- علل مولد و تشخیص پیشگیری و درمان- بازتوانی. قزوین: انتشارات سایه گستر.

سروش، احمدرضا، حامدی سرشت، احسان و دبیران، سهیلا (1387). ارزیابی میزان محرومیت از خواب و خستگی در دستیاران جراحی عمومی: آیا کاهش ساعت کاری دستیاران ضرورت دارد؟ مجله پژوهشی حکیم، دوره دوازدهم، شماره 3، 41-35.

داودی، ایران (1386). بررسی عوامل شناختی، شخصیتی، فشار روانی و سابقه ی خانوادگی به عنوان پیش بین‌های ابتلا به اختلال وسواسی- اجباری و مقایسه ی زیرگروه‌های علایم اختلال بر اساس برخی متغیرهای پیش بین در شهرستان اهواز. پایان نامه ی دکتری روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

کاپلان، هرولد و سادوک، ویرجینا (2003). خلاصه روانپزشکی: علوم رفتاری- روان پزشکی بالینی (جلد دوم). ترجمه نصرت الله پورافکاری (1382). تهران: انتشارات شهرآب.

نصری، صادق (1381). بررسی همه گیر شناسی نشانگان خستگی مزمن در پرستاران زن شهرهای اهواز و تهران و اثربخشی دو درمان روانشناختی در کاهش علایم آن در پرستاران شهر تهران. پایان نامه دکتری روانشناسی عمومی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

 

لاتین

Åkerstedt, T., Knutsson, A., Westerholm, P., Theorell, T., Alfredsson, L., & Kecklund, G. (2004). Mental fatigue, work and sleep. Journal of Psychosomatic Research, 57, 330- 427.

Barone, R. A., & Greenberge, J. D. (1990). Behavior in organizations, understanding of managing the human sid of work. A: copyright by Allyn & Bacen.Journal of Psychosomatic Research, 50, 320- 422.

Buyesse, D. J., Reynolde, C. F., Monk, T. H., Berman, S. R., & Kupfer, D. J. (1989). The Pittsburgh Sleep Quality Index: A new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatric Research, 28, 193-283.

Chalder, T., Berelowitz, G., Pawlinkowska, T., Watts, L., Wessely, S., Wright, D., & Wallace, E. P. (1993). Development of a Fatigue Scale. J Psychosom Res, 37 (2), 147-153.

Fatima, S. M., Messing, K. M., & Cho, H. J. (2002). Chronic fatigue among bank workers in Brazil. Occup Med, 52 (4), 187–194. 

Ferentinos, P., Kontaxakisa, V., Havaki-Kontaxakia, B., Paparrigopoulosa, T., Dikeosa, D., Ktonasb, P., & Soldatosa, C. )2009). Sleep disturbances in relation to fatigue in major depression. Journal of Psychosomatic Research, 66, 37– 42.

Fossey, M., Libman, E., Bailes, S, Baltzan, M., Schondorf, R., Amsel, R., & Catherine S. (2004). Sleep quality and psychological adjustment in chronic fatigue syndrom. Journal of Behavioral Medicine, 27 (6), 120- 138.

Guilleminaulta, C., Poyaresa, D., Rosab, A. d., Kirisoglua, C., Almeidab, T., & Lopesa, M. C. (2006). Chronic fatigue, unrefreshing sleep and nocturnal polysomnography. Sleep Med, 7, 513–20.

Halvani, G. H., Zare, M., & Hobobati, H. (2009). The fatigue in workers of Iran Iron Company in Yazd. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 22 (1), 19 – 26. 

Hatcher, S., & House, A. (2003). Life events, difficulties and dilemmas in the onset of chronic fatigue syndrome: A case–control study. Psychological Medicine, 33, 1185–1192.

Ironson, G. H., Smith, P. C., Brannick, M. T., Gibson, W. M., & Paul., K. B. (1989). Construction of a Job In General Scale: A comparison of global, composite and specific. Journal of Applied Psychology, 74, 193-200.

Janssen, N., & Nijhuis, F. J. N. (2004). Associations between positive changes in perceived work characteristics and changes in fatigue. J Occup Environ Med, 46, 866–75.  

Kalliath, T.,  &Morris, R. (2002). Job satisfaction among nurses: A predictor of burnout levels. Journal of Nursing Administration, 32 (12), 648- 654.

Kato, k., Sullivan, P. F., Evengard, B., & Pedersen, N. L. (2006). Premorbid predictors of chronic fatigue. Arch Gen Psychiatry, 63, 1267-1272.  

Mcgrath. A., Reid. N., & Boore. J. (2003). Occupational stress in nursing. In J Nurse Stud, 40 (5), 555-565. 

Neu, D., Mairesse, O., Hoffmann,G., Dris, A., Lambrecht, L.G., Linkowski, P., Verbanck, P., & Lebon, O. (2007). Sleep quality perception in the chronic fatigue syndrome: Correlations with sleep efficiency, affective symptoms and intensity of fatigue. Neuropsychobiology, 56, 40– 46.

Rosenthal, T. C. (2008). Fatigue an overview. American Family Physician, 15, 78, 1173-1179. 

Taylor, R. R.,&  Jason, L. A. (2002). Chronic fatigue, abuse-related traumatization, and psychiatric disorders in a community-based sample. Soc Sci Med, 55, 247-256.

Thorsteinsson, E. B., & Rhonda, F. B. (2008). Mediators and moderators of the stressor–fatigue relationship in nonclinical samples. Journal of Psychosomatic Research, 66, 21–29. 

Trojan, D., Arnold, D., Collet, J. P., Shapiro, S., Bar-Or, A., Robinson, A., Cruguel, J. P. L., Ducruet, T., Narayanan, S., Arcelin, K., Wong, A., Tartaglia, M. C., Lapierre,Y., Caramanos, Z., & Costa, D. D. (2007). Fatigue in multiple sclerosis: Association with disease-related, behavioural and psychosocial factors. Mult Scler, 13, 985–95. 

Tyson, P. D., & Pongruengphan, T. R. (2004). Five year follow-up study of stress among nurses in public hospital in Thailand. In J Nurse stud, 41 (3), 247-254.

Wessely, S., Chalder, T., Hirsch, S., Wallace, P., & Wright, D. (1997). The prevalence and chronic fatigue synrom: A prospective primary care study. American Journal of Public Health, 87, 1449-1455.