افزایش رشد پس از سانحه در طی زمان و رابطه‌ی آن با سبک‌‌های مقابله‌ای و خوش‌بینی در افراد مبتلا به HIV مثبت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی


1 کارشناس ارشد روانشناسی بالینی (نویسنده مسئول)

2 استادیار دانشگاه شیراز

3 دانشیار دانشگاه شیراز


یکی از موضوع‌های مطرح شده در روان‌شناسی سلامت، بررسی اثرات مثبت ضربه‌های روانی روی افراد مواجه شده با حوادث ناگوار و تعیین متغیرهایی است که این اثرات مثبت را تسهیل می‌کنند. هدف این تحقیق بررسی نقش سبک‌های مقابله‌ای و خوش‌بینی در افزایش میزان رشد پس از سانحه روی نمونه‌ای از افراد مبتلا به ویروس HIV در طول یک دوره 6 ماهه بود. برای این منظور، نمونه‌ای از افراد آلوده به ویروس HIV (80 = N) که به تازگی این تشخیص را دریافت کرده بودند (کمتر از دو ماه) و به مرکز مشاوره بیماری‌های رفتاری خاص تحت نظارت دانشگاه علوم پزشکی شیراز مراجعه کرده بودند، به صورت در دسترس انتخاب شدند. از آنجا که هدف تحقیق بررسی تغییرات رشد پس از سانحه در طی یک مدت 6 ماهه بود، پرسشنامه‌های رشد پس از سانحه، جهت‌گیری زندگی و سبک‌های مقابله‌ای در ابتدای تحقیق و پرسشنامه رشد پس از سانحه 6 ماه بعد مجدداً روی همان افراد اجرا شد. برای تجزیه و تحلیل آماری فرضیه‌ها از روش t – test همبسته و تحلیل رگرسیون استفاد شد. تحلیل آماری نشان داد که رشد پس از سانحه به طور معناداری در طی 6 ماه افزایش یافته است (001/0 ≥ P، 86/3 = t). به علاوه تحلیل رگرسیون روشن کرد که سبک‌های انطباقی مسأله‌مدار و هیجان‌مدار با توجه به زمان استفاده از آنها، تأثیر متفاوتی در رشد پس از سانحه دارند. رابطه خوش‌بینی با رشد پس از سانحه معنادار نبود. این نتایج تلویحات مهمی هنگام کار روی افراد مواجه شده با ضربه روانی دارد. بر این اساس متخصصان بالینی باید از امکان وقوع رشد آگاه باشند و آن را تسهیل نمایند.



سجادی‌فر، جواد (1382). بررسی ارتباط میان حوادث زندگی، شیوه‌های مقابله‌ای و سبک تبیینی خوش‌بینانه-بدبینانه در دانشجویان دانشگاه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد ارسنجان، دانشکده علوم تربیتی.

گودرزی، محمدعلی (1380). بررسی روایی و پایایی مقیاس نامیدی بک در گروهی از دانشجویان دانشگاه شیراز. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز. دوره 17، شماره 32.


Affleck, G., & Ternen, H. (1996). Construing benefits from adversity: Adaptational significance and dispositional underpinnings. Journal of Personality, 64, 899-922.

Affleck, G., Tennen, H., & Rowe, R. (1991). Infants in crisis. How parents cope with newborn intensive care and its aftermath. New York: Springer. Aldwin (1994). Stress, coping, and development. New York: Guilford.

Bellizzi, K., & Blank, T. (2006). Predicting posttraumatic growth in breast cancer survivors. Health Psychology, 25, 47–56.

Billings, A. G., & Moos, R. H. (1981). The role of coping responses and social resources in attenuating the impact of stressful life events. Journal of Behavioral Medicine, 4, 139-157.

Bower, J. E., Kemeny, M. E., Taylor, S. E., & Fahey, J. L. (1998). Cognitive processing, discovery of meaning, CD4 decline, and AIDS-related mortality among bereaved HIV-seropositive men. Journal of Consulting; and Clinical Psychology. 66, 979-986.

Calhoun, L. G., & Tedeschi, R. G. (1998). Posttraumatic growth: Future directions. In Tedeschi, R. G., Park, C. L., and Calhoun, L. G. (Eds.), Posttraumatic growth: Positive changes in the aftermath of crisis (pp. 215–238). Lawrence Erlbaum, Mahwah, NJ.

Calhoun, L. G., Cann, A., Tedeschi, R. G., & McMillan, J. (2000). A correlational test of the relationship between posttraumatic growth, religion, and cognitive processing. Journal of Traumatic Stress, 13, 521–527.

Carver, C. S., Pozo, C., Harris, S. D., Noriega, V., Scheier, M. F., Robinson, D. S., et al. (1993). How coping mediates the effect of optimism on distress: A study of women with early stage breast cancer. Journal of Personality and Social Psychology, 65, 375–390.

Collins, R., Taylor, S., & Skokan, L. (1990). A better world or a shattered vision? Changes in life perspectives following victimization. Social Cognition, 8, 263-285.

Costar, H. M. (2005). Factors Contributing To the Development Of Posttraumatic Growth in Spouses Of Breast Cancer Survivors. Thesis PhD, University of Maryland, College Park.

Dunbar, H., Mueller, C., Medina, C., & Wolf, T. (1998). Psychological and spiritual growth in women living with HIV. Soc. Work 43, 144–154.

Ferguson, E., & Cox, T. (1997). The functional dimensions of coping scale: Theory, reliability, and validity. British Journal of Health Psychology, 2, 109-129.

Friedman, L., Nelson, D., Baer, P., Lane, M. Smith, F., & Dworkin, R. (1992). The relationship of dispositional optimism, daily life stress, and domestic environment to coping methods used by cancer patients. Journal of Behavioral Medicine, 15, 127-141.

Given, C., Stommel, M., Given, B., Osuch, J., Kurtz, M., & Kurtz, J. (1993). The influence of cancer patients’ symptoms and functional states on patients’ depression and family caregivers’ reactions and depression. Health Psychology, 12, 277-285.

Gloerson, B., Kendall, J., Gray, P., McConnell, S., Turner, J., & Lewkowicz, J. W. (1993). The phenomena of doing well in people with AIDS. Western Journal of Nursing Research, 15, 44-58.

Goggin, K., Catley, D., Brisco, S. T., Engelson, E. S., Rabkin, J. G., and Kotler, D. P. (2001). A female perspective on living with HIV disease. Health Soc. Work, 26, 80–89.

Karanci, A., & Erkam, A. (2007). Variables related to stressrelated growth among Turkish breast cancer patients. Stress and Health, 23, 315–322.

Kesimci, A., Go¨ral, F., & Genc¸o¨z, T. (2005). Determinants of stress-related growth: Gender, stressfulness of the event, and coping strategies. Current Psychology: Developmental, Learning, Personality, Social, 24, 68–75.

Kurtz, M., Kurtz, J., Given, C., & Given, B. (1995). Relationship of caregiver reactions and depression to cancer patients’ symptoms, functional states, and depression: a longitudinal view. Social Science and Medicine, 40, 837-846.

Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer, New York.

Manne, S., Ostroff, J., Winkel, G., Golstein, L., Fox, K., & Grana, G. (2004). Posttraumatic growth after breast cancer: Patient, partner, and couple perspectives. Psychosomatic Medicine, 66, 442–454.

Milam, J. E. (2002). Adaptation to a Life Threatening Diagnosis: Dispositional Optimism and Pessimism and Posttraumatic Growth among Patients with HIV. Thesis PhD, University Of Southern California.

Montgomery, G., David, D., Goldfarb, A., Silverstein, J., Weltz, C., Birk, J., & Bovbjerg, D. (2003). Sources of anticipatory distress among breast surgery patients. Journal of Behavioral Medicine, 26 (2), 153-164.

Park, C., Cohen, L., & Murch, R. (1996). Assessment and prediction of stress-related growth. Journal of Personality, 64, 71-105.

Puskar, K, R., Sereika, S. M., Lamb, J., Tusaie-Mumford, K., & Mc Guinness, T. (1999). Optimism and its relationship to depression, coping anger and life events in rural adolescents. Issues in Mental Health Nursing, 20, 115-130.

Salsman, M., Segerstrom, C., Brechting, H., Carlson, R., & Andrykowsk, A. (2008). Posttraumatic growth and PTSD symptomatology among colorectal cancer survivors: a 3-month longitudinal examination of cognitive processing. Psycho-Oncology, 18, 30-41.

Schaefer, J. A., & Moos, R. H. (1998). The context for posttraumatic growth: Life crises, individual and social resources, and coping. In R. G.

Schaefer, J. A., & Moos, R. H. (1992). Life crises and personal growth. In Carpenter, B. N. (Ed.), Personal coping: Theory, research, and application (pp. 149–170). Praeger, Westport, CT.

Schaefer, S., & Coleman, E. (1992). Shifts in meaning, purpose, and values following a diagnosis of Human Immunodeficiency Virus (HIV) infection among gay men. Journal of Psychology and Human Sexuality, 5 (12), 13-29.

Scheier, M. F., & Carver, C. S. (1985). Optimism, coping, and health: Assessment and implications of generalized outcome expectancies. Health Psychology, 4, 219−247.

Schnoll, R., Knowles, J., & Harlow, L. (2002). Correlates of adjustment among cancer survivors. Journal of Psychosocial Oncology, 20 (1), 37-60.

Schwartzberg, S. (1993). Struggling for meaning: How HIV-positive gay men make sense of AIDS. Professional Psychology: Research and Practice, 24, 483-490.

Schwarzer, R., Luszczynska, A., Boehmer, S., Taubert, S., & Knoll, S. (2006). Changes in finding benefit after cancer surgery and the prediction of well-being one year later. Social Science & Medicine, 63, 1614-1624.

Siegel, K., & Schrimshaw, E. W. (2000). Perceiving benefits in adversity: Stress-related growth in women living with HIV/AIDS. Social Science & Medicine, 51, 1543-1554.

Siegel, K., Schrimshaw, E. W., & Pretter, S. (2005). Stress-Related Growth among Women Living with HIV/AIDS: Examination of an Explanatory Model. Journal of Behavioral Medicine, 28, 403-114.

Smith, M. Y., Egret, J., Winkel, G., & Jacobson, J. (2002). The impact of PTSD on pain experience in persons with HIV/AIDS. Pain, 98, 9–17.

Tait, R., & Silver, R. C. (1989). Coming to terms with major negative life events. In J.S. Uleman & J.A. Bargh (Eds.), Unintended thought (pp. 351-382). New York: Guilford.

Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1996). The Posttraumatic Growth Inventory: Measuring the Positive Legacy of Trauma. Journal of Traumatic Stress, 9, 455-471.

Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic Growth: Conceptual Foundations and Empirical Evidence. Psychological Inquiry, 15, 1-18.

Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (1995). Trauma and transformation: Growing in the aftermath of suffering. Sage, Thousand Oaks, CA.

Tedeschi, R., Park, C., & Calhoun, L. (Eds.) (1998). Posttraumatic Growth: Positive Changes in the Aftermath of Crises. Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Associates.

Tennen, H., & Affieck, G. (1998). Personality and transformation in the face of adversity. In Tedeschi, R.G., Park, C.L., & Calhoun, L.G. (Eds.). Posttraumatic Growth: Positive Changes in the Aftermath of Crises. Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Associates, 65-98.

Updegraff, J. A., & Marshall, G. N. (2005). Predictors of perceived growth following direct exposure to community violence. Journal of Social and Clinical Psychology, 24, 538–560.

Updegraff, J. A., Taylor, S., Kemeny, M. E., & Wyatt, G. E. (2002). Positive and negative effects of HIV infection in women with low socioeconomic resources. Pers. Soc. Psychol. Bull. 28, 382–394.

Widows, M., Jacobsen, P., Booth-Jones, M., & Fields, K. (2005). Predictors of posttraumatic growth following bone marrow transplantation for cancer. Health Psychology, 24, 266–273.

Zoellner, T., & Maercker, A. (2006). Posttraumatic growth in clinical psychology_ A critical review and introduction of a two component model. Clinical Psychology Review, 26, 626-653.