اثربخشی گروه درمانی شناختی- رفتاری بر بهبود عزت نفس و خوداثرمندی دانشجویان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکترای تخصصی روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

در پژوهش حاضر اثربخشی گروه درمانی شناختی- رفتاری بر بهبود عزت نفس و خوداثرمندی دانشجویان مورد بررسی قرار گرفت. برای انجام این پژوهش از بین دانشجویان مراجعه کننده به کلینیک روان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد و متقاضی شرکت در جلسات گروه درمانی شناختی- رفتاری 24 نفر از افرادی که نمره‌های عزت نفس آنان در مرحله‌ی غربالگری پایین بود، به عنوان نمونه‌ی آماری انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. در هر دو گروه 7 دانشجوی دختر و 5 دانشجوی پسر شرکت کردند. سپس درمان شناختی- رفتاری در طی هشت جلسه (5/1 ساعته) و هفته‌ای یک جلسه بر روی گروه آزمایش اجرا شد و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای اندازه‌گیری پرسشنامه‌ی عزت‌نفس کوپر اسمیت و فهرست خود اثرمندی شرر بود که بر روی هر دو گروه به عنوان پیش آزمون و پس آزمون اجرا شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل کوواریانس چند متغیری (MANCOVA) استفاده شد.بعد از کنترل نمره‌های پیش آزمون، اعضای گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل به طور معنی‌داری عزت نفس و خوداثرمندی بیشتری نشان دادند. به نظر می‌رسد که گروه درمانی شناختی- رفتاری می‌تواند عزت نفس و خوداثرمندی دانشجویان را ارتقاء دهد.

کلیدواژه‌ها


فارسی

آتش‌پور، سیدحمید (1383). اعتماد و خودباوری. اصفهان: حوزه معاونت دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان.

امامی، طاهره؛ فاتحی‌زاده، مریم و عابدی، محمدرضا (1385). مقایسه اثربخشی دو شیوه شناختی- رفتاری و آموزش والدین در افزایش عزت نفس دانش آموزان. دو ماهنامه علمی- پژوهشی دانشگاه شاهد، 19، 65-74.

اعرابیان، اقدس؛ خداپناهی، محمدکریم؛ حیدری، محمود و صالح‌صدق‌پور، بهرام (1383). بررسی رابطه باورهای خوداثرمندی بر سلامت روانی و موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان. مجله روانشناسی، 32 (4)، 360-371.

بیابانگرد، اسماعیل (1373). روشهای افزایش عزت نفس در کودکان و نوجوانان. تهران: انتشارات انجمن اولیا و مربیان.

بختیاری براتی، سعید (1376). بررسی رابطه ساده و چندگانه متغیرهای خوداثربخشی، عزت نفس و خودیابی با عملکرد تحصیلی در دانش‌آموزان سال سوم نظام جدید شهر اهواز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز.

پروین، کریس (1988). بنیادهای شناختی ران شناسی بالینی. ترجمه محمود علیلو و عباس بخشی‌پور (1376). تهران: نشر روان پویا.

حجت‌خواه، محسن (1375). بررسی و مقایسه سطح اضطراب و عزت نفس در بیماران مضطرب و افراد بهنجار. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد.

دلیرعبدی‌نیا، محمود (1377). بررسی روابط خودکارآمدی، جهت گیری‌های هدفی، یادگیری خودگردان و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان سوم راهنمایی در تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران.

زاده‌محمدی، علی؛ عابدی، علیرضا و خانجانی، مهدی (1387). بهبود عزت نفس و خوداثرمندی در نوجوانان. فصلنامه روانشناسان ایرانی. 15 (4)، 245-252.

صاحبی، علی (1383). شناخت درمانی: گذشته، حال و آینده.مجله علوم روانشناختی، 9، 66-79.

طباطبایی، محمود؛ طالبیان شریف، جعفر و جلالی تهرانی، محمود (1375). رابطه بین ارزشمندی، تفکرات غیرمنطقی و عزت نفس در میان دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد.طرح پژوهشی، دانشگاه فردوسی مشهد.

فری، مایکل (1999). شناخت درمانی گروهی. ترجمه علی صاحبی، حسن حمیدپور و زهرا اندوز (1382). مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی.

مقیمی‌فام، پریسا (1379). بررسی رابطه خوداثربخشی با ویژگی‌های شخصیتی و اثربخشی تدریس دبیران شهر مراغه درسال تحصیلی 79-78. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز.

 

لاتین

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.

Bandura, A. (2005). The Primacy of Self regulation in health promotion transformative mainstream. Applied Psychology and International Review, 54, 1206-1222.

Bedner, R. L., & Peterson. S. R. (1996). Self-esteem: paradox and innovations in clinical theory an practice. Washington: American Psychology Association.

Brewin, C. R. (1996). Theoretical foundation of cognitive-behaviour therapy for anxiety and depression. Annual Psychology Review.

Coopersmith, S. (1967). The antecedents of self-esteem. San Francisco: W. H. Freeman and Company.

Fennell, M. J. (1989). Depression in Hawton, K., Salkovskis, P. M., Kirk, J., & Clark, D. M. (eds) Cognitive Behavioural Therapy for Psychiatric Problems: A Practical Guide (169-271). Oxford: Oxford University Press.

Hall, P. L., & Tarrier, N. (2003). The cognitive-behavioral treatment of self- esteem in psychotic patients: a pilot study. Journal of Behavior Research and Therapy, 41, 317-332.

Hyun, M. S., Cho Chung, H. I., & Lee, Y. J. (2005). The effect of cognitive-behavioral group therapy on the self-esteem, depression, and self-efficacy of runaway adolescents in a shelter in South Korea.Applied Nursing Research, 8 (3), 160-166.

Knight, M. T. D., Wykes, T., & Hayward, P. (2006). Group Treatment of Perceived Stigma and Self-Esteem in Schizophrenia: A Waiting List Trial of Efficacy.Behavioral and Cognitive Psychotherapy, 34 (3), 305-318.

Lock, E. A., & Latham, G. P. (1990). A theory of goal setting and task performance. Englewood NT: Prentice- Hall.

McFarland, R. (1988). Coping through self-esteem. New York: Rosen Publishing Group, Inc.

McManus, F., Waite, P., & Shafran, R. (2009). Cognitive- Behavioral Therapy for Low Self-Esteem: A Case Example. Behavioral and Cognitive Practice, 16 (3), 266-275.

Murris, P. (2002). Relationships between self-efficacy symptoms of anxiety disorders and depression in a normal adolescent sample. Personality and Individual Differences, 32, 337-348.

Oestrich, I. H., Austin, S. F., Lykke, J., & Tarrier, N. (2007). The Feasibility of Cognitive Behavioral Intervention for Low Self-Esteem Within a Dual Diagnosis Inpatient Population. Behavioral and Cognitive Psychotherapy, 35 (4), 403-408.

Sherer, M., Maddux, J., Mercandante, B., Dunn, S., Jacobs, B., & Rogers, R. (1982). The Self-efficacy Scale: Construction and Validation. Psychological Reports, 51, 663-671.

Shope, J. T., & Coplend, L. A. (1993). Assessment of adolescent refusal skills in an alcohol misuse prevention study. Journal of Health Education Quarterly, 20 (3), 78-373.

Taylor, T. L., & Montgomery, P. (2007). Can cognitive-behavioral therapy increase self-esteem among depressed adolescent? A systematic review. Journal of Children and Youth Services Review, 29, 823-839.