مقایسه اثربخشی درمان اسلامی و درمان شناختی – رفتاری در مبتلایان به اختلال وسواس فکری - عملی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی (نویسنده مسئول)

2 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

3 کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی

چکیده

هدف از اجرای این تحقیق، مقایسه اثربخشی درمان اسلامی و درمان شناختی-رفتاری در کاهش علائم مبتلایان به اختلال وسواس فکری - عملی بود. به این منظور از بین بیماران مراجع کننده به مراکز درمانی روانپزشکی و روانشناسی شهر مشهد که توسطروانپزشکیا روانشناس مسئول مرکز درمانی اختلال وسواس فکری - عملی آنان تأیید شده بود، تعداد 45 نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند و به طور تصادفی در سه گروه درمان اسلامی، درمان شناختی- رفتاری و گروه کنترل گمارده شدند. با استفاده از پرسشنامه ییل­براون پیش­تست و پس­تست اجرا شد. جلسات درمانی یک بار در هفته و هر جلسه به مدت یک ساعت و در مجموع 12 جلسه برگزار شد. تحلیل نتایج با استفاده از روش تحلیل واریانس نشان داد که هر دو روش درمان اسلامی و درمان شناختی- رفتاری در کاهش علائم اختلال وسواس فکری - عملی مؤثر بوده و تفاوت معناداری بین آنها دیده نشد.

کلیدواژه‌ها


فارسی

احمری طهران، هدی؛ حیدری، اکرم؛ کچوبی، احمد و ایرانی، آزاد (1388). همبستگی بین نگرش نسبت به امور مذهبی و افسردگی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی قم. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم، 3، 51-56.

بیان‌زاده، سیداکبر (1376). ضرورتنگاهبهارزشهایدینیدرانتخابرویکردمشاورهورواندرمانی. مقاله ارائه شده در اولین همایش نقش دین در بهداشت روان. تهران، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران.

بیان‌زاده، سیداکبر؛ بوالهری، جعفر؛ دادفر، محبوبه وکریمی کیسمی، عیسی (1383). بررسیاثربخشیدرمانشناختیرفتاری،مذهبیفرهنگیدربهبودمبتلایانبهاختلالوسواسی جبری. مجله دانشگاه علوم پزشکی ایران، 11 (44)، صص 913-924.

حمید، نجمه (1388). مقایسه روان درمانگری شناختی- رفتاری با شناخت درمانی توام با رویکرد مذهبی بر افسردگی در زنان افسرده. مجله روانشناختی، 1 (12)، 36- 49.

دادفر، محبوبه؛ ملکوتی، سیدکاظم؛ بوالهری، جعفر؛ مهرابی، فریدون (1381). بررسی تأثیر درمان دارویی بر تغییر تشخیص اختلال‌های شخصیت در بیماران وسواسی- جبری. فصلنامه اندیشه و رفتار، سال 8، شماره 1، ص 87-76.

داویدیان، هاراطون (1376). بهداشتروانازدیدگاهادیانتوحیدی. مقاله ارائه شده در اولین همایش نقش دین در بهداشت روان، تهران، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران.

ذوالفقاری، فضیله؛ مهرابی، فریدون؛ حیدری‌پهلویان، احمد (1373). مقایسه کارآیی تکنیک رفتاری مواجهه تجسمی طولانی مدت با تکنیکدرمان شناختی - رفتاری در درمان مبتلایان به اختلال وسواس فکری. خلاصه مقالات دومین کنگره سالیانه روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی، تهران، دانشگاه علوم پزشکی تهران، گروه روان‌پزشکی، ص 55-54.

رمضانی‌فرانی، عباس (1388). سمینار تخصصی معرفی مدل مداخله درمان شناختی رفتاری مذهبی در درمان اختلال وسواس. مشهد، کلینیک تخصصی مشاوره آستان قدس رضوی.

زاهدی‌حق، حسن و نورالهی، حمیده (1387). درمان وسواس از دیدگاه دین و روانشناسی. تبریز: مؤسسه پیام منیر.

شریفی، طیبه؛ مهرابی‌زاده هنرمند، مهناز و شکرکن، حسین (1385). رابطه نگرش دینی با افسردگی، اضطراب، و پرخاشگری در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی اهواز. مجله پژوهش های تربیتی و روانشناختی دانشگاه اصفهان، 2، 1، بهار و تابستان، صص 21-44.

شریفی‌نیا، محمدحسین (1388). درمان یکپارچه توحیدی، رویکرد دینی در درمان اختلالات روانی. دو فصلنامه علمی- تخصصی مطالعات اسلام و ورانشناسی، 3، 4، ص 65-82.

صالحی، منصور؛ سالاری‌فر، حسین و هادیان، مینا (1383). بررسی فراوانی الگوی علائم اختلال وسواسی - جبری. مجله تازههایعلومشناختی، سال ششم، شماره 2 و1، صص 94- 87.

طاهرخانی، حمید؛ حسینی نائینی، فهیمه؛ مصطفوی، حمید و حسینی، سیدهاشم (1382). بررسی تأثیر یوگا در درمان بیماران وسواسی- اجباری تحت درمان با داروهای استاندارد. فصلنامه اندیشه و رفتار، سال نهم، شماره 1، 52-47.

فقیهی، علی نقی و مطهری، جمشید (1382). وسواس و درمان آن. مجله معرفت، شماره 75، ص 58 – 45.

کاپلان، اچ و سادوک (2003). خلاصه روانپزشکی: علوم رفتاری- روانپزشکی بالینی. (جلد دوم)، ترجمه نصرت­الله پورافکاری (1384). تهران: شهرآب.

کلارک، د .م و فربورن، ک. ج (1997). دانشوروشکاربردیرفتاردرمانیشناختی. جلد دوم ترجمه حسین کاویانی (1380). تهران: انتشارات سنا.

محمدی، محمدرضا؛ مؤمنی، فرزاد؛ ترکزبان، رضا و قائلی، پدیده (1381). تأثیر فلوکستین و کلومی پرامین بر قند، چربی و وزن بیماران 17-7 ساله ایرانی مبتلا به اختلال وسواس. فصلنامه اندیشه و رفتار، سال هشتم، شماره 3، 19-12.

ملک محمدی، مجید (1387). تأثیر نماز بر وسواسهای فکری و عملی. قابل دسترسی در سایت تبییان.WWW.TEBYAN.NET

ملکوتی، سیدکاظم؛ مهرابی، فریدون؛ بوالهری، جعفر و دادفر، محبوبه (1380). تأثیر اختلال‌های شخصیت بر نتیجه درمان دارویی بیماران وسواسی- جبری. فصلنامه اندیشه و رفتار، سال 6، شماره 4، صص 22-13.

موسوی، سیدغفور؛ شیخ سجادیه، حسین؛ رحیمی، حجت ا...؛ فرهمند، محمد؛ ابراهیمی، امرا... و یعقوبی، محمد (1380). رابطهنحوهبهپادارینمازبااختلالافسردگی اساسی.مقاله ارائه شده در دومین همایش نقش دین در بهداشت روان. تهران، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران.

میرسپاسی، غلامرضا و سالیانی، انوشه (1382). مقایسه کارایی فلوکستین- هالوپریدول با فلوکستین- دارونما در بیماران اختلال وسواسی-جبری. فصلنامه اندیشه و رفتار، سال هشتم، شماره 4، صص 10-4.

هاوتون، کرک؛ سالکووس­کیس و کلارک (1989). رفتاردرمانی شناختی: راهنمای کاربردی در درمان اختلال­های روانی. ترجمه حبیب­الله قاسم­زاده (1387). تهران: انتشارات ارجمند.

 

لاتین

Abramowitz, J. S., Whiteside, S. P., & Deacon, B. J. (2005). The effectiveness of treatment for pediatric obsessive-compulsive disorder: A meta-analysis. Behavior Therapy, 36, 55-63.

Akuchekian, SH., Jamshidian, Z., Maracy, M. R., Almasi, A., & Davarpanah Jazi, A. H. (2010). Effectiveness of Religious-Cognitive-Behavioral Therapy on Religious Oriented Obsessive Compulsive Disorder and its Co-morbidity. Journal of Isfahan Medical School, 28 (114), 801-811.

Anderson, R., & Rees, C. (2007). Group versus individual cognitive-behavioral treatment for obsessive-compulsive disorder: A controlled trail. Behavior Research and Therapy, 45, 123- 137.

Asadollahi, G. H., Moallemi, SH., Yaghoobi, M., & Mahdavi, M. (2001). Comparison of religious counseling with behavioral therapy in patients with in obsessive-compulsive disorder; the practical content of religious. Proceedings of the 3 Advice from the perspective of the Islamic Conference, Jun 22; Tehran, Iran; 2001. p. 105-106.

Astrow, A. B., Puchalski, C. M., & Sulmasy, D. P. (2001). Religion, spirituality, and health care: social, ethical, and practical considerations. American Journal of Medicinal, 110 (4), 283-7.

Azyem, G. A. & Hedayat-Diba, Z. (1994). The z El-A Psychological aspects of Islam: Basic Principles of Islam and their Psychological Corollary. InternationalJournal for the Psychology of Religion, 4, 41-50.

Altareb, B. Y. (1996). Islamic spirituality in America: A middle path to unity. Counseling and Values, 41, 29–38.

Brennan, M. (2004). Spirituality and religiousness predict adaptation to vision loss in middle- aged and older adults. The International Journal for the Psychology of Religion, 14 (3), 193-214.

Braga, D. T., Cordioli, A. V., Niederaver, K., & Manfro, G. (2005). Cognitive-behavioral group therapy for obsessive-compulsive disorder: A 1-year follow-up. Acta Psychiatrica Scandinavia, 112, 180-186.

Clark, D. A. (2009). Cognitive-behavioral therapy for OCD. New York, The Guilford Press.

D Souzu, R. (2002). Do patients expect psychiatrists to be interested in spiritual issues? Australasian Psychiatry, 10 (1), 44-7.

D Souza, R. F., & Rodrigo, A. (2004). Spiritually augmented cognitive behavioral therapy. Australia’s Psychiatry, 12 (2), 148-52.

Exline, J. J. (2008). Beliefs about God and forgiveness in a Baptist church sample. Journal of Psychology and Christianity, 27: 131- 139.

Foa, E. B., Kozak, M. J., Steketee, G. S., & McCarty P. R. (1992). Imipramine and behavior therapy in the treatment of depressive and obsessive-compulsive symptoms. Immediate and long term effect. British Journal of Clinical Psychology, 31, 249-292.

Foa, E., B., Liebowitz, M. R., Kozak, M. J., Davies, S., Campeas, R., & Franklin, M. E. (2005). Randomized, placebo-controlled trial of exposure and ritual prevention, clomipramine, and their combination in the treatment of obsessive-compulsive disorder. American Journal of Psychiatry, 162, 151-161.

Franklin, M. E., Abramowitz, J. S., Kozak, M. J., Levitt, J., & Foa, E. B. (2000). Effectiveness of exposure and ritual prevention for obsessive compulsive disorder: Randomized compared with non-randomized samples. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68, 594-602.

Frost, R. O., & Steketee, G. (2002). Cognitive approach to obsessions and compulsions: Theory, assessment and treatment. Amsterdam: Pergamon.

Goodman, W. K., Price, L. H, Rasmussen, S. A., Mazure, C., Fleischmann, R. L., Hill, C. L., Heninger, G. R., & Charney, D. S. (1989). The Yale-Brown Obsessive – compulsive Scale. l. Development, use, and reliability. Arch Gen Psychiatry, 46 (11), 1006 – 1011.

Kendler, K. S., Liu, X. Q., Gardner, C. O., McCullough, M. E., Larson, D., & Prescott, C. A. (2003). Dimensions of religiosity and their relationship to lifetime psychiatric and substance use disorders. Am J Psychiatry, 160 (3), 496-503.

Khodayari Fard, M., & Abedini, Y. (2003). Comparison of methods of performance and cognitive behavior therapy and Behavior Therapy with combination drug therapy in obsessive-compulsive disorder. Journal of Psychology and Education, 2 (6), 79-145.

Koran, L. M. (1999). Obsessive-compulsive and related disorders in adults. London: Cambridge University Press.

Marks, I. M., Lilliott, P., Basoglu, M., Noshivani, H., Cohen, D., & Kasvikis, Y. (1988). Clomipramine, self - exposure and therapist-aided exposure for obsessive – compulsive rituals. British Journal of Psychiatry, 152, 522-534.

O’ Conner, K., Todorov, C., Robillard, S., Borgeat F., & Brault, M. (1999). Cognitive-behavior therapy and medication in the treatment of obsessive-compulsive disorder: A controlled study. Conadian Journal of Psychiatry, 44 (1), 64-72.

Paragament, K. I. (1997). The psychology of religion and coping. New York: Guilford Press.

Priester, P. E. (2001). Cognitive behavioral treatment of obsessive-compulsive disorder with religious feature. Proceedings of the 1 international congress on Religion and Mental Health, 24-47, Tehran, Iran 2001. p. 139.

Racine, E., Frick, K., Carpenter, L., Strobino, D., Milligan, R., & Pugh, L. (2010). How motivation influences breastfeeding duration among low-income women. Journal of Human Lactation, 25,173-81.

Rossello, J., Bernal, G., & Rivera-Medina, C. (2008). Individual and Group CBT and IPT for Puerto Rican Adolescents with Depressive Symptoms. Cultural Diversity and Ethnic Minority Psychology, 14 (3), 234-245.

Sajatovic, M., & Ramirez, L. F. (2003). Rating scale in mental health. Hudson. Lexi-Comp Inc.

Salkovskis, P. M., Richards, C., & Forrester, E. (2000). Psychological treatment of refractory obsessive-compulsive disorder and related problems. In: Goodman, W., Rodor, F. & Matthew, V. (Eds.), Obsessive-compulsive disorder: Contemporary issues in treatment. Mahwah, Nj, US: Lawrence Erlbaum Associates, Inc. Personality and Clinical Psychology Series, 201-221.

Sarrami, Z., Neshat Doost, H. T., Amiri, SH., Molavi, H., & Akochekiyan, SH. (2009). The efficacy of cognitive behavioral therapy on mothers with obsessive-compulsive disorder and on their children's depression. Journal of Family Research, 5 (4), 533-552.

Shafran, R., & Somers, J. (1998). Treating adolescent obsessive - compulsive disorder: Applications of the cognitive theory. Behavior Research and Therapy, 36 (1), 93-97.

Shamsaei, F., Rahimi, A., & Zarabian, M. K. (2009). P01-288 Efficacy of pharmacotherapy and cognitive therapy, alone and in combination in major depressive disorder. European Psychiatry, 24 (1), 34-56.

Siegle, G., Steinhauer, S., Friedman, E., Thompson, W., & Thase, M. (2011). Remission Prognosis for Cognitive Therapy for Recurrent Depression Using the Pupil: Utility and Neural Correlates. Biological Psychiatry, 69 (8), 726-733.

Smits, J., Minhajuddin, A., & Jarrett, R. (2009). Cognitive therapy for depressed adults with comorbid social phobia. Journal of Affective Disorders, 114, 271-278.

Steketee, G. (1993). Treatment of obsessive-compulsive disorder. London: Guilford Press.

Storch, E. A., Geffken, G. R., Merlo, L. J., & Mann, G. (2007). Family-based cognitive-behavioral therapy for pediatric obsessive-compulsive disorder: Comparison of intensive and weekly approaches. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 46, 469-478.

Turner, S. M. (2006) Cognitive-behavioral theory and therapy for obsessive-compulsive disorder in children and adolescents: Current status and future directions. Clinical psychology Review, 26, 912-938.

Vaccaro, B. (2007). Spirituality in the Treatment of a Man with Anxiety and Depression. Southern Medical Journal, 100 (6), 626-8.