بررسی اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت خواب و کیفیت زندگی دانشجویان دختر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز (نویسنده مسئول)

2 کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی

3 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت خواب و کیفیت زندگی دانشجویان دختر دانشگاه شهید چمران اهواز بود. آزمودنی‌ها با استفاده از طرح پیش آزمون– پس آزمون با گروه کنترل انتخاب و به پرسشنامه‌ی کیفیت خواب پیتزبورگ و پرسشنامه‌ی کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی پاسخ دادند. در دو گروه (آزمایشی و کنترل) 15 نفر گماشته شدند. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه تحت گروه درمانی قرار گرفت در حالی که گروه کنترل هیچ درمانی دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی به صورت معنی‌داری کیفیت خواب را بهبود بخشیده است اما بر کیفیت زندگی تأثیر نداشته است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی می‌تواند برای افراد دارای کیفیت خواب نامطلوب مفید باشد.

کلیدواژه‌ها


فارسی

افخم ابراهیمی، عزیزه؛ قلعه‌بندی، میرفرهاد؛ صالحی، منصور؛ کافیان تفتی، علیرضا؛ وکیلی، یعقوب و اخلاقی فارسی، الهه (1387). بررسی پارامترهای خواب و عوامل تأثیرگذار بر کیفیت خواب بیماران سرپایی مراجعه کننده به درمانگاه‌های منتخب بیمارستان رسول اکرم (ص). مجله دانشگاه علوم پزشکی ایران، 58، 30-22.

باقری، حسین؛ شهابی، زهرا؛ ابراهیمی، حسین؛ علایی نژاد، فاطمه (1385). ارتباط کیفیت خواب و کیفیت زندگی پرستاران. مجله دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران، شماره 4، 20-13.

دادستان، پریرخ (1383). روانشناسی مرضی تحولی. (جلد دوم). تهران: سمت.

عمرانی‌فرد، ویکتوریا؛ اسماعیلی‌نژاد، یوسف؛ مرائی، محمدرضا و داورپناه جزی، امیرحسین (1388). اثربخشی مداخلات آموزش روان شناختی تعدیل شده بر کاهش فشار تحمیلی و ارتقای کیفیت زندگی خانواده بیماران مبتلا به اختلال دو قطبی نوع یک. مجله دانشکده پزشکی اصفهان، 100، 574-563.

قریشی، ابوالفضل و آقاجانی، امیرحسین (1387). بررسی کیفیت خواب در دانشجویان پزشکی زنجان. مجله داشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، 66، شماره1، 67-61.

نجات، سحرناز؛ منتظری، علی؛ هلاکویی، کوروش؛ محمد، کاظم و مجدزاده، سیدرضا (1385). استانداردسازی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت. مجله دانشکده بهداشت. 4 شماره 4، 12-1.

نصیری، حبیب اله (1385). بررسی روایی و پایایی مقیاس کوتاه کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی و نسخه ایرانی آن. مجموعه مقالات دومین سمینار سراسری بهداشت روانی دانشجویان، تهران.

 

لاتین

Bertolazi, A. N., Fagondes, S. C. H., Santos Hoff, L., Dartora, E. G., Miozzo, L. C., Barba, M. E. F., & Barreto, S. S. M. (2011). Validation of the Brazilian Portuguese version of the pittsburgh sleep quality index. Sleep Medicine, 12, 70–75.

Britton, W., Shapiro, S., Penn, P., & Bootzin R. (2003). Treating insomnia with mindfulness-based stress reduction. Sleep, 26, 309-310.

Buysse, D. J., Reynolds, C. F., Monk, T. H., Berman, S. R., & Kupfer, D. J.(1989). The pittsburg sleep quality index: A new instrument for psychiatric practice and researchres. Psychiatry Research, 28 (2), 193-213.

Chartier-Kastler, E., & Davidson, K. (2007). Evaluation of quality of life and quality of sleep in clinical practice. European Urology Supplements, 6, 576–584.

Edinger, J., & Means. M. K. (2005). Cognitive– behavioral therapy for primary insomnia. Clinical Psychology, 25, 539–558.

Espie, C. A., Inglis, S. J., Tessier, S., & Harvey, L. (2001). The clinical effectiveness of cognitive behaviour therapy for Chronic insomnia: Implementation and evaluation of a sleep clinic in general medical practice. Behaviour Research and Therapy, 39, 45–60.

Gross, C. R., Kreitzer, M. J., Reilly-Spong, M., Wall, M., Winbush, N. Y., Patterson, R., Mahowald, M., & Cramer-Bornemann, M. (2011). Mindfulness- based stress reduction versus pharmacotherapy for chronic primary insomnia: A randomized controlled clinical trail. Original Research, 34, 118-127.

Harvey, A. G. (2003). Beliefs about the utility of presleep worry: An investigation of individuals with insomnia and good sleepers. Cognitive Therapy and Research, 27, 403–414.

Hayashino, Y., Yamazaki, A. S., Takegami, A. M., Nakayama, B. T., Sokejima, C. S., Fukuhara, A. S. (2010). Association between number of comorbid conditions, depression, and sleep quality using the Pittsburgh Sleep Quality Index: Results from a population-based survey.Sleep Medicine, 11, 366–371.

Heidenreich, T., Tuin, I., Pflug, B., Michal, M., & Michalak, J. (2006). Mindfulnessbased cognitive therapy for persistent insomnia: A pilot study. Psychotherapy Psychosomatic: 75, 188-189.

Liu, L. (2006). Quality of life as a social representation in china: A qualitatire study. Social Indicators Research, 75 (1), 217-240.

Makina-pkh, I. G., & Pykh, Y. Q. A. (2008). Quality of life indicators at different scales: theoretical background. Ecological Indicators, 8 (1), 854-862.

Morin, C. M. (1993). Insomnia: Psychological assessment and management. New York: Guilford press.

Morin, C. M. (2004). Cognitive-behavioral approaches to the treatment ofinsomnia. Clinical Psychiatry, 65, 33-40.

Morin, C. M., Rodrigue, S., & Ivers, H. (2003). Role of stress, arousal, and coping skills in primary insomnia. Psychosomatic Medicine, 65, 259-267.

Nakamuraa, Y., Lipschitza, D. L., Landwardb, R., Kuhna, R., &Westb, G. (2011). Two sessions of sleep-focused mind–body bridging improve self-reported symptoms of sleep and PTSD in veterans: A pilot randomized controlled trial. Journal of Psychosomatic Research, 70, 335–345.

Ong, J. C., Shapiro, S. L., & Manber, R. (2008). Combining mindfulness meditation with cognitive-behavior therapy for insomnia: A treatment-development study. Behavior Therapy, 39, 171–182.

Piet, J., & Hougaard, E. (2011). The Effect of Mindfulness-Based Cognitive Therapy for Prevention of Relapse in Recurrent Major Depressive Disorder: A Systematic Review and Meta-analysis. Clinical Psychology Review, 23, 45-58.

Ree, M., & Craigie, M. (2007). Outcomes following mindfulness-based cognitive therapy in a heterogenous sample of adult outpatients. Behaviour Change, 24, 70-86.

Sateia, M. J., & Pigeon, W. R. (2004). Identification and management of insomnia. Medicine Clinical North American, 88, 567-596.

Segal, Z. V., Williams, J. M. G., & Teasdale, J. D. (2002). Mindfulness- based cognitive therapy for depression. New York: Guilford.

Speca, M., Carlson, L. E., Goodey, E., & Angen, M. (2000). A randomized, wait-list controlled clinical trial: The effect of a mindfulness meditation- based  stress reduction program on mood and symptoms of stress in cancer outpatients. Psychosomatic Medicine, 62, 613-622.

Tikotzky, L., & Sadeh, A. (2010). The role of cognitive– behavioral therapy in behavioral childhood insomnia. Sleep Medicine, 11, 686–691.

Winbush, N. Y., Gross, C. R., & Kreitzer, M. J. (2007). The effects Of mindfuiness-based stress reduction on sleep disturbance: A systematic review. Explore, 3, 585-591.

World Health Organization (1998). Programme on mental health WHOQOL User Manual. Division of mental health and aprevention of Substance Abuse. General.

Yook, K., Lee, S. H., & Ryu, M. (2008). Usefulness of mindfulness-based cognitive therapy for treating insomnia in patients with anxiety disorders: A pilot study. Journal Nervous Mental Disorder, 196, 501-503.