اثربخشی آموزش مدیریت استرس به شیوه‌ی شناختی-رفتاری بر الگوی رفتاری تیپ A و استرس شغلی در کارکنان یک شرکت صنعتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

در پژوهش حاضر، اثربخشی آموزش مدیریت استرس به شیوه‌ی شناختی- رفتاری بر الگوهای رفتاری تیپ  Aو استرس شغلی مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه کارکنانیکشرکت صنعنتی بود که تعداد 500 نفر از آنها (حدود 10 درصد کل جامعه) به صورت تصادفی انتخاب شدند و بر اساس پرسشنامه تیپ شخصیتی A مورد بررسی قرار گرفتند و از بین افرادی که در این پرسشنامه، نمره‌ی آنان بالاتر از یک انحراف معیار از میانگین بود، به طور تصادفی تعداد 30 نفر انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش و گواه گمارده شدند. ابتدا در دو گروه پیش آزمون دو پرسشنامه تیپA  و استرس شغلی اجرا شد و سپس به گروه آزمایش 10 جلسه مدیریت استرس به شیوه‌ی شناختی- رفتاری آموزش داده شد. پس از اعمال مداخله آزمایشی، بار دیگر از طریق پرسشنامه‌های الگوهای رفتاری تیپA  و استرس شغلی، گروه آزمایش و گواه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحلیل کوواریانس چند متغیری نشان داد که آموزش مدیریت استرس به شیوه‌ی شناختی- رفتاری در اصلاح الگوهای رفتاری تیپA  و کاهش استرس شغلی در کارکنان شرکت صنعتی مؤثر بوده است.

کلیدواژه‌ها


فارسی

آتش‌افروز، عسگر (1386). مقایسه سلامت عمومی، استرس شغلی و فرسودگی شغلی معلمان مدارس استثنایی و عادی مقطع ابتدایی استان خوزستان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید چمران اهواز.

آنتونی، مایکل؛ ایرونسون، گیل و اشنایدرمن، نیل (2007). مدیریت استرس به شیوهی شناختی- رفتاری. ترجمه‌ی سیدجواد آل‌محمد، سولماز جوکار و حمیدطاهر نشاط دوست (1388). اصفهان: انتشارات جهاد دانشگاهی.

حاجی‌یخچالی، علیرضا (1388). تأثیر آموزش فرایند حل مسئله خلاق بر تفکر علمی، خلاقیت و نوآوری در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز. رساله دکترای روان‌شناسی تربیتی. دانشگاه شهید چمران اهواز.

دمیری، حجت (1390). طراحی و آزمودن الگویی از برخی پیشایندها و پیامدهای فشار روانی شغلی در کارکنان ستادی ملی حفاری ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید چمران اهواز.

راس، رندال آر و آلتمایر، الیزابت ام (1995). استرس شغلی. ترجمه غلامرضا خواجه‌پور (1385). تهران: انتشارات بازتاب.

روزنهان، دیوید ال و سلیگمن، مارتین ای پی (1995). آسیبشناسی روانی. ترجمه‌ی یحیی سیدمحمدی (1379). تهران: نشر ساوالان.

روشن چلسی، رسول و مدرسی، فریبا (1381). تیپ‌های شخصیتی و سلامت روان بر لوپرس ارتیماتوی سیستمیک و آرتریت روماتوئید. مجله پژوهشی حکیم، سال پنجم، شماره چهارم، 255- 262.

سمالپور بابااحمدی، مریم (1382). رابطه فشارزاهای شغلی با تیپ شخصیتی الف (سمی و غیرسمی) و رضایت شغلی در بین کارکنان شهرداری اهواز. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.

سی‌وارد، برایان لوک (1997). مدیریت استرس. ترجمه مهدی قراچه‌داغی (1381). تهران: پیکان.

شاه‌آبادی، شادی؛ خرامین، شیرعلی؛ فیروزی، محمدرضا؛ حسینی‌مطلق، سیدامین و ملک‌زاده، محمد (1388). تعیین تأثیر درمان شناختی - رفتاری و میزان استرس پرستاران شاغل در بیمارستان شهید بهشتی یاسوج. مجله ارمغان دانش، دوره چهاردهم، شماره 4، 64-58.

صفی‌خانی، آرامه (1388). بررسی سیستمهای مغزی - رفتاری به عنوان پیش بینهای تیپهای شخصیتی، D, C, A در دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید چمران اهواز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید چمران اهواز.

گنجی، حمزه (1385). ارزشیابی شخصیت. تهران: انتشارات ساولان.

لاندین، ویلیام (1920). نظریهها و نظامهای روانشناسی. ترجمه‌ی یحیی سیدمحمدی (1382). تهران: موسسه‌ی نشر ویرایش.

معظمی گودرزی، علی (1386). بررسی رابطه ساده و چندگانه ابهام نقش، تعارض نقش و گرانباری نقش با عدم سلامت روانی و با توجه به نقش تعدیل کنندگی حس سامان یافتگی و الگوی رفتاری نسخ الف کارکنان یک شرکت در اهواز. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته روان‌شناسی صنعتی سازمانی. دانشگاه شهید چمران اهواز.

نجاریان، بهمن؛ مکوندی، بهنام؛ دباغ، بهرام و نیکفر، سارا (1374). ساخت و اعتباریابی مقدماتی برای سنجش تیپ الف. مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز. سال دوم، شماره اول و دوم، 50-24.

 

لاتین

Allen, B. P. (1984). Personality Theories: Development, Growth, and Diversity (5th ed.). Needham Heights, MA: Allyn and Bacon.

Bennett, P., Walloce, L., Carroll, D., & Smith, N. (1991). Treating type A behavior and mild hypertension in middle- aged men. Journal of Psychosomatic Research, 35, 209-223.

Burell, G., Ohman, A., Sundin, O., Strom, G., Ramund, B., Cullhead, I., & Thoresen, C. E. (1994). Modification of Type A behavior pattern in post- myocardial infraction Patients: A route to cardiac rehabilitation. International Journal of Behavior Medicine, 1, 32-54.

Chinaveh, M., MohdIshak, N., & MohdSalleh, A. (2010). Improving mental health and academic performance through multiple stress management intervention: Implication for diverse learners. Social and Behavioral Sciences, 7 (C), 311-316.

Contrada, R. J., Krantz. D. S., & Hili, D. R. (1988). Type A behavior. Emotion. And psychophysiologic reactivity: Psychological and biological interactions. Type A behavior pattern: Research, Theory, and Intervention. New York: Wiley.

Denollet, J., & Pederson, S. S. (2003). Type D personality, cordiac events, and impaired quality of life: A review. European Journal of Cardiovascalor Prevention & Rehabilitation, 10, 241-248.

Carver, S., Coleman, F., Glass, H. J. (1985). The mechanisms of job stress and strain. New York: Wiley.

Friedman, M., & Rosenman, R. H. (1959). Association of specific overt behavior pattern with blood and cardiovascular findings. Journal of the American Medical Assoiation, 169, 1289-1296.

Friedman, M., & Rosenman, R. H. (1974). Type A Behavior and Your Heart. New York: Knopf.

Friedman, H. S., Hall, J. A., & Harris, M. J. (1985). Type A behavior, nonverbal expressive style, and health. Journal of Personality and Social Psychology, 48, 1299-1315.

Glass, D. C. (1977). Behavior Patterns, stress, and coronary heart disease. Journal of Applied Psychology, 17, 453-463.

Greenberg, J. S. (1993). Comprehensive stress management (4td edn). Brown & Benchmark, Dubuque.

Hodge, G. M., Jupp, J. J., & Taylor, A. J. (1994). Work stress, distress and burnout in music mathematics teachers. British Journal of Educational Psychology, 64, 65-76.

Ivancevich J. M, Matteson M. T. (1987). Stress and Work: A Managerial Perspective. Glenview, IL: Scott Foresman.

Jamal, M., & Baba, V. V. (1992). Shiftwork and Department-Type Relatedto Job Stress, Work Attitudes, and Behavioral Intentions: A Study of Nurses. Journal of Organizational Behavior, 13, 449-464.

Jamal, M. (2005). Personality and organizational out comes related to job stress and Type- A behavior: A study of conadian and Chinese employees.Stress and Health, 21 (2), 129- 137.

Jamal.M. (1999). Relationship of job sress and Type- A behavior Employeess' job Satisfaction, organizational commitment, psychosomatic health problems and Turnover motivation.Journal of Stress Management, 5, 21-23.

Jenni, M., & Wollersheim, J. (1979). Cognitive therapy, stress management training and Type A behavior pattern. Cognitive Therapy and Research, 3, 61-73.

Johnson, M. (2002). The importance of self-attitudes for type A/B: Internality-externality and health status. Personality & Individual Differences, 33, 777-789.

Kelly. R. K., & Stone, G. L. (1987). Effects of three psychological treatments and self- monitoring on the reduction of type A behavior. Journal of Counseling Psychology, 34 (1), 46-54.

Kittel, F. (1983). Type A in relation to job- stress, social and bioclinical variables: the Belgian physical Fitness study. Journal of Human Stress, 9 (4), 37-45.

Krantz, D. S., & durel, L. A. (1983). Psychobiological substrates of the Type A behavior pattern. Journal of Health Psychology, 2, 393, 411.

Krantz, D. C., Lundberg, U., Franken, A., & Haeuser, M. (1987). Stress and Type A behavior: Interactions between environmental and biological factors. Handbook of Psychology and Health (5) Hillsdale, NJ: Erlbaum.

Lazarus, A. A. (1984). Multimodal therapy, In R. J. Corsini, & D. Wedding (Eds), current.

Meichenbam, D. (1985). Stress inoculation training pergamon. New York.

Mendell, N., Daubenmier, J. J., Weidner, G., Sumner, M. D., Merritt-Worden, A., Studley, J., & Ornish, D. (2007). The contribution of changes in diet, exercise, and stress management to changes in coronary risk in women and men in the multisite cardiac lifestyle intervention program. Preventive Medicine Research Institute, 33 (1), 57-68.

Montgomery, D. C., Blodgett, J. G., & Barnes, J. H. (1996). A model of financial securitiessales persons’ job stress. Journal of Services Marketing, 10 (3), 21-38.

Parker, D. F., & Decotiis, T. A. (1983). Organizational Determinants of Job Stress. Organizational Behavior and Human Performance, 32, 160-177.

Prior, D. W., Goodyear, R. K., & Holen, M. C. (1983). EMG biofeedback training of Type A and Type B behavior pattern subjects. Journal of Counseling Psychology, 30 (3), 316-322.

Rosenman, R. H., Brand, R. J., Jenkins, C. D. Friedman, M. Straus, R., & Wurm, M. (1975). Coronary heart Disease in the Western collaborative Group study: Final follow – up experience of 81 1/2. Journal of the American Medical Association, 233, 872-877

Rosenman, R., Zyzanski, S., Spielberger, C. D , & Tasto, D. L.(1964). A predictive study of coronary heart disease. Journal of the American Medical Association, 189, 15.

Rosenman, R. H., Friedman, M., Hall, J. A., & Harris, M. J. (1985) Personality, Type A behavior, and coronary heart disease: The role of emotional expression. Journal of Personality and Social Psycholog, 53(4), 783-792.

Roskeis, E., Seraganian, P., Oseasohn, R., Hanley, S. A., Collu, R., Martin, N., & Smilga, C. (1986). The montreal type A intervention project: Major finding. Health Psychology, 5, 45-69.

Roskies, E., Spevack, M., Surkis, A., Cohen, C, & Gliman, S. ( 1978). Changing the coronary prone (Type A) behavior pattern in a nonclinical population. Journal of Behavioral Medicine, , 1, 201-216.

Shekelle. R. B., Hulley, S. B., Neaton, J. D., Billings, I. H., Borhani, N. O., Gerace. T. A., Jacobe, D. R., & Lasser, J. (1985). The MRFIT Behavior pattern study: ll. Type A behavior and incidence of coronary heart disease. American Journal of Epidemiology, 122, 559-570.

Sorensen, G., Jacobs, D. R., Pirif, P., Folsom, A., Luepker, R., & Gillum, R. (1987). Relationships among type A behavior. Employment experiences, and gender: Employment experiences. And gender: The Minnesota heart survey. Journal of behavioral medicine, 10, 323-336.

Suinn, R. (1975). The cardiac stress management program for Type A patients. Cardiac Rehabilitation, 5(4).

Taormina, R. J., & Law, C. M. (2000). Approaches to preventing burnout: The effects of personal management and organizational socialization. Journal of Nursing Management, 8, 89-99.

Wu, H., & Chen, L. (2010). Occupational stress among hospital nurses: Cross-sectional survey. Journal of Advanced Nursing, 66, 627- 634.

Zolnierczyk-Zreda, D., & Cieslak, R. (2001). Modifying Type A in a Nonclinical Population of Polish Managers. International Journal of Occupational Safety Ergonomics, 7 (3), 309-332.