نیمرخ‌های انگیزشی و فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان: تحلیل مبتنی بر شخص

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای روان‌شناسی تربیتی، دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه تبریز (نویسنده مسئول)

2 دانشجوی کارشناس ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه تبریز

چکیده

پژوهش حاضر نیمرخ‌های انگیزشی دانش‌آموزان و تفاوت نیمرخ گروه‌های مختلف را از نظر فرسودگی مربوط به مدرسه مورد بررسی قرار داد. جامعه آماری پژوهش دانش‌آموزان شهر مراغه در استان آذربایجان شرقی بودند. 370 دانش‌آموز از دبیرستان‌های مختلف با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. پرسشنامه انگیزش تحصیلی و پرسشنامه فرسودگی مربوط به مدرسه به منظور جمع‌آوری اطلاعات استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها نیز از روش تجزیه خوشه‌ای، تحلیل واریانس چند متغیره (MNOVA) و آزمون تعقیبی کمک گرفته شد. نتایج پژوهش چهار گروه از دانش‌آموزان دارای: ( الف) اهداف پیشرفت پایین (ب) جهت‌گیری‌های تبحرگریز- عملکردگرا (ج) جهت‌گیری انگیزشی چندگانه (د) جهت‌گیری تبحرگرا- عملکردگرا را شناسایی کرد. نتایج پژوهش نشان داد فرسودگی مربوط به مدرسه (خستگی هیجانی، بدبینی و کارآیی پایین) دانش‌آموزان خوشه «انگیزش چندگانه» و خوشه «تبحرگرا- عملکردگرا» کمتر از سایر خوشه‌ها است. دانش‌آموزانی که دارای انگیزش چندگانه هستند اهداف، انتظارات و ارزش‌های متعددی دارند که موجب انگیزش آنها برای احساس کارآیی و علاقه بیشتر به فعالیت‌های تحصیلی می‌شود.

کلیدواژه‌ها


فارسی

بدری گرگری، رحیم و بیرامی، ناصر (1388). اهداف پیشرفت دانش‌آموزان ناشنوا: تحلیل مبتنی بر شخص، مجله روانشناسی دانشگاه تبریز، 15، 22-1.

کارشکی، حسین (1387) نقش اهداف پیشرفت در مؤلفه‌های یادگیری خودتنظیمی، تازه‌های علوم شناختی، 3، 21-13.

کیامنش، علیرضا (1374). ارزیابی آموزشی، تهران: انتشارات پیام نور.

مانلی، برایان، اف. جی. (1373). آشنایی باروش‌های آماری چندمتغیره. ترجمه محمد مقدم، سیدابوالقاسم محمدی شوطی و مصطفی آقایی سربرزه، تبریز: انتشارات پیشتاز علم.

 

لاتین

Ahola, K., & Hakanen, J. (2007). Job strain, burnout, and depressive symptoms: A prospective study among dentists. Journal of Affective Disorders, 104, 103–110.

Ames, C. (1992). Classrooms’ goals structures and student motivation. Journal of Educational Psychology, 84, 261–271.

Ames, C., & Archer, J. (1988). Achievement goals in the classroom: student’s learning strategies and motivation processes. Journal of Educational Psychology, 80, 260–267.

Barron, K., Evans, S., Baranik, L., Serpell, Z., & Buvinger, E. (2006). Achievement goals of students with ADHD, Learning Disability Quarterly, 29, 137–158.

Bllumenfield, P. C. (1992). Classroom learning and motivation: Clarifying and expanding goal theory. Journal of Educational Psychology, 84, 272–281.

Brdar, I., Rijavec, M., Loncaric, D. (2006). Goal orientations, coping with school failure and school achievement. European Journal of Psychology of Education, 12, 53-70.

Butler, R. (2007). Teachers’ achievement goal orientations and associations with teachers’ help-seeking: examination of a novel approach to teacher motivation. Journal of Educational Psychology, 99, 241-252.

Button, S. B., Mathieu, J. E., & Zajac, D. M. (1996). Goal orientation in organizational research: A conceptual and empirical foundation. Organizational Behavior and Human Decision Processes,67, 26-48.

Byrne, D. G., Davenport, S. C., & Mazanov, J. (2007). Profiles of adolescent stress: The development of the adolescent stress questionnaire (ASQ). Journal of Adolescence, 30, 393–416.

Chien, C., Chou, H., Hung, S. (2008). A Conceptual model of nurses’goal Orientation, service behavior, and service performance, Nursing Economic, 26, 374-386.

Daniels, L., Haynes, T., Stupnisky, R., Perry, R., Newall, N., &

Pekrun, R. (2008). Individual differences in achievement goals: A longitudinal study of cognitive, emotional, and achievement outcomes, Contemporary Educational Psychology 33, 584–608.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (Eds.). (2002). Handbook of self-determination research. Rochester, NY: University of Rochester Press.

Dweck, C. S., & Leggett, E. L. (1988). A social-cognitive approach to motivation and personality. Psychological Review,95, 1-18.

Elliot, A., & McGregor, H. (2001). A 2×2 achievement goal framework, Journal of Personality and Social Psychology, 30, 951–971.

Harackiewicz, J., Barron, K., Tauer, S., Carter, S. & Elliot, A. (2000).Short – term and long- term consequences of achievement goals in college: Predicting continued interest and performance overtime. Journal of Educational Psychology, 92, pp 316 – 330.

Hendricks, J., and Payne S. (2007). Beyond the big five: Leader goal orientation as a predictor of leadership effectiveness, Human Performance, 20, pp 317–343.

Kaplan, A., & Maehr, M. L. (2002). Adolescents’ achievement goals: situating motivation in sociocultural contexts. In F. Pajares & T. Urdan (Eds.), Academic motivation of adolescents(pp. 125–167). Greenwich, CT: Information Age Publishing.

Kasen, S., Johnson, J., & Cohen, P. (1990). The impact of school emotional climate on student psychopathology. Journal of Abnormal Child Psychology, 18, 165–177.

Kiuru, N., Aunola, K., Nurmi, J.-E., Leskinen, E., & Salmela-Aro, K. (2008). Peer group influence and selection in adolescents’ school burnout: Alongitudinal study. Merrill-Palmer Quarterly, 54, 23–55.

Leiter, M. P., & Maslach, C. (1988). The impact of interpersonal environment on burnout and organization commitment. Journal of Organizational Behavior, 9, 297–308.

Lepper, M. R., Corpus, J. H., & Iyengar, S. S. (2005). Intrinsic and extrinsic motivational orientations in the classroom: Age differences and academic correlates. Journal of Educational Psychology, 97, 184–196.

Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397–422.

Moneta, G. B. (2011). Need for achievement, burnout, and intention to leave: Testing an occupational model in educational settings. Personality and Individual Differences, 50, 274–278.

Nicholls, J. G., Cheung, P. C., Lauer, J., & Patashnick, M. (1989). Individual differences in academic motivation: Perceived ability, goals, beliefs, and values. Learning and Individual Differences, 1, 63–84.

Pastor, A., Barron, K., Miller, B. G., & Davis, S. (2007). A latent profile analysis of college students’ achievement goal orientation. Contemporary Educational Psychology, 32, 8–47.

Peltonen, A., & Niemvirta, M. (1999). Motivation, self-regulation and perceptions of the learning environment. Paper presented at the 8th European Conference for Research on Learning and Instruction, Gothenburg, Sweden.

Pintrich, P. R. (2003). A motivational science perspective on the role of student motivation in learning and teaching contexts. Journal of Educational Psychology, 95, PP 667–686.

Ratelle, F., Guay, F., & Vallerand, Larose, J., & Sene´cal, C. (20007). Autonomous, Controlled, and Amotivated Types of Academic Motivation: A Person-Oriented Analysis, Journal of Educational Psychology, 99, 734–746.

Retelsdorf, J., Butler, R., Streblow, L., & Schiefele, U. (2010). Teachers’ goal orientations for teaching: Associations with instructional practices, interest in teaching, and burnout, Learning and Instruction, 20, PP 30- 46.

Rudolph, K. D., Lambert, S. F., Clark, A. G. & K.D. Kurlakowsky, K. D. (2001). “Negotiating the Transition to Middle School: The Role of Self-Regulatory Processes.” Child Development. 72, (3):929-946.

Salmela-Aro, K., Kiuru, N., Pietikäinen, M., & Jokela, J. (2008). Does school matter? The role of school context for school burnout. European Psychologist, 13, 1–13.

Schaufeli, W. B., Martinez, I., Pinto, A. M., Salanova, M., & Bakker, A. (2002). Burnout and engagement in university students: A cross-national study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 33, 464–481.

Tuominen-Soini, H., Salmela-Aro, K., & Niemivirta, M. (2008). Achievement goal orientations and subjective well-being: A person-centred analysis, Learning and Instruction, 18, 251-266.

Urdan, T., & Schoenfelder, E. (2006).Classroom effects on student motivation: Goal structures, social relationships and competence beliefs. Journal of School Psychology, 44, 331 – 349.

Wentzel, K. R. (1991). Social competence at school: The relation between social responsibility and academic achievement. Review of Educational Research, 61, pp 1-24.

.Wentzel, K. R., Barry, C., & Caldwell, K. A. (2004). Friendships in middle school: Influences on motivation and school adjustment. Journal of Educational Psychology, 96, 195–203.