اثربخشی درمان فعال‌سازی رفتاری و فراشناختی بر علایم افسردگی، اضطراب و راهبردهای شناختی تنظیم هیجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز (نویسنده مسئول)

3 استاد دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران

4 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان گروهی کوتاه مدت فعال‌سازی رفتاری و فراشناختی بر علایم افسردگی، اضطراب و راهبردهای شناختی تنظیم هیجان (شامل خودسرزنشی، پذیرش، نشخوار فکری، بازارزیابی مثبت و فاجعه سازی) در دانشجویان بود. در یک طرح نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون توأم با گروه کنترل، تعداد 41 نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز پس از ارزیابی بالینی اولیه و احراز شرایط پژوهش انتخاب و به صورت تصادفی به سه گروه درمان فعال‌سازی رفتاری (13 نفر)، درمان فراشناختی (14 نفر) و گروه کنترل (14 نفر) تخصیص یافتند. گروههای آزمایشی 8 جلسه درمان هفتگی فعال‌سازی رفتاری و یا فراشناختی را دریافت داشتند. ابزارهای مورد استفاده پرسشنامه افسردگی بک، پرسشنامه اضطراب بک و پرسشنامه راهبردهای شناختی تنظیم هیجانی بودند که در سه مرحله‌ی قبل از مداخله، پایان مداخله و پیگیری 2 ماهه تکمیل شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از تحلیل کوواریانس چند متغیری استفاده شد. نتایج آزمون بونفرونی نشان داد که هر دو درمان فعال‌سازی رفتاری و فراشناختی به طور مساوی بر علایم افسردگی و اضطراب اثربخش بودند. با این حال، تکنیک‌های درمانی با توجه به اثربخشی‌شان بر جنبه‌های مختلف تنظیم هیجان مانند بازارزیابی مثبت و فاجعه سازی به لحاظ آماری با هم متفاوت بودند؛ بدین صورت که درمان فراشناختی در مقایسه با درمان فعال‌سازی رفتاری در تعدیل این راهبردها اثربخش‌تر بود. در پیگیری 2 ماهه نیز نتایج درمانی کمابیش باقی مانده بودند؛ به جز متغیر پذیرش، که اثربخشی درمان فراشناختی در مقایسه با درمان فعال‌سازی رفتاری بر روی این راهبرد همچنان حفظ شده بود ولی نمرات گروه درمان فعال‌سازی رفتاری تا حدودی بازگشت نشان داده بود. با توجه به اثربخشی هر دو درمان بر علایم افسردگی، اضطراب و نیز راهبردهای شناختی تنظیم هیجان، درمان گروهی کوتاه مدت فعال‌سازی رفتاری و یا فراشناختی می‌توانند برای مراجعینی که جهت دریافت درمانی اثربخش و مقرون به صرفه به مراکز مشاوره دانشجویی مراجعه می‌کنند گزینه‌ی درمانی مناسبی باشند.

کلیدواژه‌ها


فارسی

امیری، مهدی (1386). اثربخشی درمان گروهی فعال‌سازی رفتاری در کاهش شدت علایم افسردگی و افزایشسلامت عمومی و کیفیت زندگی مددجویان مرکز اجتماع درمانمدار. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، انستیتو روانپزشکی تهران.

امینی، ف.، و فرهادی، ع. (1380). بررسی میزان شیوع اضطراب و افسردگی و تأثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان. ماهنامه همایش دانشجویان و بهداشت روانی، 8، 27-21.

جلیلی، امیر (1385). اثربخشی فعال‌سازی رفتاری گروهی در کاهش علایم افسردگی و تأثیر این درمان در کاهش نگرشهای ناکارآمد. پایان نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، انستیتو روانپزشکی تهران.

عاشوری، احمد (1390). مقایسه اثربخشی درمان فراشناختی با درمانشناختی رفتاری در بیماران مبتلا به افسردگی اساسی. پایان‌نامه دکترای تخصصی روان‌شناسی بالینی. دانشگاه علوم پزشکی ایران. انستیتو روانپزشکی تهران.

علیلو، مجیدمحمود؛ هاشمی، تورج؛ هاشمی، زهره (1390). اثربخشی درمان فراشناختی در کاهش علائم افسردگی، اضطراب و افکار ناکارآمد در اختلال افسردگی اساسی. مجله پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دوره 33، شماره 6، 94-89.

فتی، لادن؛ بیرشک، بهروز؛ عاطف وحید، محمدکاظم و دابسون، کیت استفان (1384). ساختارهای معناگذاری/ طرحواره‌ها و پردازش‌شناختی اطلاعات هیجانی: مقایسه دو چارچوب مفهومی. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران. 11، 312-326.

فریدونی، محمد (1389).بررسی مقایسه اثربخشی ترکیب درمان فعال‌سازی رفتاری و دارو درمانی با دارو درمانی در بهبود علایم بیماران افسرده بستری. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، انستیتو روانپزشکی تهران.

کاویانی، حسین (1387). بررسی پایایی و روایی مقیاس بیمارستانی اضطراب و افسردگی (HADS)، پرسشنامه سلامت عمومی(GHQ-28)، فهرست وارسی صفات خلقی (Mood Adjectives Checklist) و BDI در جمعیت بالینی در مقایسه با گروه سالم. گزارش تحقیق. دانشگاه علوم پزشکی تهران، بیمارستان روزبه.

کاویانی، حسین و موسوی، اشرف السادات (1387). ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه اضطراب بک در طبقات سنی و جنسی جمعیت ایرانی. مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، 66، 136- 140.

یوسفی، فریده (1382). الگویعلّیهوشعاطفی،رشدشناختی،راهبردهایشناختی تنظیمهیجان،وسلامتعمومی. رساله دکترای روا‌ن‌شناسی تربیتی . دانشگاه شیراز.

 

لاتین

Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S. (2010). Specificity of cognitive emotion regulation strategies: A transdiagnostic examination. Behaviour Research and Therapy, 48, 974-983.

Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S., & Schweizer, S. (2010). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 30, 217-237.

Arria, A. M., O'Grady, K. E., Caldeira, K. M., Vincent, K. B., Wilcox, H. C. & Wish, E. D. (2009). Suicide ideation among college students: A multivariate analysis. Archives of Suicide Research, 13, 230–246.

American Psychiatric Association (2000).Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (4th ed., Text Revision, DSM-IV-TR). Washington DC: Author.

Armento, M. E. A., & Hopko, D. R. (2009). Behavioral activation of a breast cancer patient with co-existent major depression and generalized anxiety disorder. Clinical Case Studies, 8, 25−37.

Baldwin, D. S., Thomas, S. C., (1997). There's a lot of it about: Mixed depression and anxiety in primary care. Primary Care Psychiatry, 3, 59–68.

Barlow, D. H. (2008). Clinical handbook of psychological disorders. New York: Guilford Press.

Barlow, D. H., Allen, L. B., & Choate, M. L. (2004). Toward a unified treatment for emotional disorders. Behavior Therapy, 35, 205–230.

Beck, A. T., Steer, R. A., & Brown, G. K. (1996). Manual for the Beck Depression Inventory- II. San Antonio: Psychological Corporation.

Beck, A. T., Epstein, N., Brown, G., Steer, R. A. (1988). An Inventory for Measuring Clinical Anxiety: Psychometric properties. Journal of Consulting and Clinical Psychology. 56, 893-897.

Berking, M., Wupperman, P., Reichardt, A., Pejic, T., Dippel, A., & Znoj, H. (2008). General emotion-regulation skills as a treatment target in psychotherapy. Behaviour Research and Therapy, 46, 1230-1237.

Borkovec, T. D., Alcaine, O., & Behar, E. S. (2004). Avoidance theory of worry and generalized anxiety disorder. In R. Heimberg, D. Mennin, & C. Turk (Eds.), The nature and treatment of generalized anxiety disorder (77–108). New York: Guilford Publication.

Bottonari, K. A., Roberts, J. E., Thomas, S. N., & Read, J. P. (2008). Stop thinking and start doing: Switching from cognitive therapy to behavioral activation in a case of chronic treatment- resistant depression. Cognitive and Behavioral Practicie, 15, 376-386.

Buchanan, J, L. (2012). Prevention of Depression in the College Student Population: A Review of the Literature. Archives of Psychiatric Nursing, 26, 21–42.

Chambless, D. L., & Hollon, S. D. (1998). Defining empirically supported treatments. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 66, 7–18.

Chu, B. C., Colognori, D., Weissman, A. S., & Bannon, K. (2009). An initial description and pilot of group behavioral activation therapy for anxious and depressed youth. Cognitive and Behavioral Practice, 16, 408-419.

Cranford, J. A., Eisenberg, D., & Serras, A. M. (2009). Substance use behaviors, mental health problems, and use of mental health services in a probability sample of college students. Addictive Behaviors, 34, 134–145.

Cuijpers, P., van Straten, A., Andersson, G., & Van Oppen, P., (2008). Psychotherapy for depression in adults: a meta-analysis of comparative outcome studies. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 76, 909–922.

Cuijpers, P., van Straten, A., & Warmerdam, L. (2007). Behavioral activation treatments of depression: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 27, 318–326.

Dimidjian, S., Barrera, M., Martell, C. R., Munoz, R. F., & Lewinsohn, P. M., (2011). The origins and current status of behavioral activation treatments for depression. Annual Review of Clinical Psychology, 7, 1–38.

Dimidjian, S., Hollon, S. D., Dobson, K. S., Schmaling, K. B., Kohlenberg, R. J., Addis, M. E., & et al. (2006). Randomized trial of behavioral activation, cognitive therapy, and antidepressant medication in the acute treatment of adults with major depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74, 658–670.

Dimidjian, S., Martell, C. R., Addis, M. E., & Herman-Dunn, R. (2008). Behavioral activation for depression. In D. H. Barlow (Ed.), Clinical Handbook of Psychological Disorders (328–364). New York: The Guilford Press.

Ehring, T., & Watkins, E. R. (2008). Repetitive negative thinking as a transdiagnostic process. International Journal of Cognitive Therapy, 1, 192-205.

Ekers, D., Richards, D., & Gilbody, S. (2008). A meta-analysis of randomized trials of behavioural treatments of depression. Psychological Medicine, 38, 611–623.

First, M. B., Gibbon, M., Spitzer, R. L., Williams, J. B. W., & Benjamin, L. S. (1997). Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis II Personality Disorders (SCID-II).Washington, DC: American Psychiatric Association.

First, M. B., Spitzer, R. L., Gibbon, M., & Williams, J. B. W. (1997). Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis I Disorders (SCID-I). Washington, DC: American Psychiatric Association.

Gallagher, R. P. (2007). National Survey of Counseling Center Directors (2007). Washington, DC: International Association of Counseling Services. Available from http://www.Iacsinc.org/.

Garnefski, N., Kraaij, V., & Spinhoven, P. H. (2002). Manual for the Use of the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire. Leiderdorp, Netherlands: DATEC.

Garnefski, N., Kraaij, V., & Spinhoven, Ph. (2001). Negative life events, cognitive emotion regulation and depression. Personality and Individual Differences, 30, 1311–1327.

Gawrysiak, M., Nicholas, C., & Hopko, D. (2009). Behavioral activation for moderately depressed university students: Randomized controlled trial. Journal of Counseling Psychology, 56, 468–475.

Greenberg, P. E., Kessler, R., & Birnbaum, H. (2003). The economic burden of depression in the United States: How did it change between 1990 and 2000? J Clin Psychiatry, 64, 1465–1475.

Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85, 348-362.

Hayes, S. C., Follette, V. M., & Linehan, M. M. (2004). Mindfulness and acceptance: Expanding the cognitive behavioral tradition. New York: Guilford Press.

Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (1999). Acceptance and Commitment Therapy: An experiential approach to behavior change. New York: Guilford Press.

Hofmann, S. G., & Asmundson, G. J. (2008). Acceptance and mindfulness-based therapy: new wave or old hat? Clinical Psychology Review, 28, 1-16.

Houghton, S. (2011). Behavioural activation in the treatment of depression. Mental health practice, 14, 18-23.

Hysenbegasi, A., Hass, S. L., & Rowland, C. R. (2005). The impact of depression on the academic productivity of university students. Journal of Mental Health Policy & Economics, 8, 145–151.

Hopko, D. R., Bell, J. L., Armento, M. E. A., Hunt, M. K., & Lujuez, C. W. (2005). Behavior therapy for depressed cancer patients in primary care. Psychotherapy: Theory, research, practice, training, 42, 236–243.

Hopko, D. R., Lejuez, C. W., & Hopko, S. D. (2004). Behavioral activation as an intervention for co-existent depressive and anxiety symptoms. Clinical Case Studies, 3, 37−48.

Hopko, D. R., Lejuez, C., LePage, J., Hopko, S., & McNeil, D. (2003). A brief behavioral activation treatment for depression: A randomized pilot trial within an inpatient psychiatric hospital. Behavior Modification, 27, 458–469.

Hopko, D. R., Robertson, S. M. C., & Lejuez, C. W. (2006). Behavioral activation for anxiety disorders. Behavior Analyst Today, 7, 212-231.

Jacobson, N. S., Dobson, K. S., Truax, P. A., Addis, M. E., Koerner, K., Gollan, J. K., & et al. (1996). A component analysis of cognitive-behavioral therapy for depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 64, 295–304.

Kanter, J. W., Manos, R. C., Bowe, W. M., Baruch, D. E., Busch, A. M., & Rusch, L. C. (2010). What is behavioral activation? A review of the empirical literature. Clinical Psychology Review, 30, 608–620.

Kenney, B. A., & Holahan, C. J. (2008). Depressive symptoms and cigarette smoking in a college sample. Journal of American College Health, 56, 409–414.

Kring, A. M., & Sloan, D. M. (2010). Emotion regulation in psychopathology: A transdiagnostic approach to etiology and treatment. New York: Guilford.

Leahy, R. L., & Holland, S. J., McGinn, L. K. (2012). Treatment plans and interventions for depression and anxiety disorders. 2nd ed. New York: Guilford Press.

Levinson, D. F. (2006). The genetics of depression: A review. Biological Psychiatry, 60, 84−92.

Mansell, W., Harvey, A., Watkins, E., & Shafran, R. (2009). Conceptual foundations of the transdiagnostic approach to CBT. Journal of Cognitive Psychotherapy: An InternationalQuarterly, 23, 6-19.

Martell, C. R., Addis, M. E., & Jacobson, N. S. (2001). Depression in context: Strategies for guided action. New York: Norton.

Martell, C. R., Dimidjian, S., & Herman-Dunn, R. (2010). Behavioral activation for depression: A clinician's guide. New York: Guilford.

Mazzucchelli, T. (2010). Behavioural Activation Interventions for Depression and Well-being. Thesis presented for Ph.D degree. Curtin University of Technology.

Mazzucchelli, T., Kane, R., & Rees, C. (2009). Behavioral activation treatments for adults: A meta-analysis and review. Clinical Psychology: Science and Practice, 16, 383–411.

Mclaughlin, K. A., & Nolen- Hoeksema, S. (2011). Rumination as a transdiagnosic factor in depression and anxiety. Behavior research and therapy, 49, 186-193.

Meilman, P. W., Manley, C., Gaylor, M. S. & Turco, J. H. (1992). Medical withdrawals from college for mental health reasons and their relation to academic performance. Journal of American College Health, 40, 217–223.

Mennin, D. S., & Farach, F. J. (2007). Emotion and evolving treatments for adult psychopathology. Clinical Psychology: Science and Practice, 14, 329−352.

Mennin, D. S., & Fresco, D. M. (2010). Emotion regulation as an integrative framework for understanding and treating psychopathology. In A. M. Kring & D. S. Sloan (Eds.), Emotion regulation and psychopathology: A transdiagnostic approach to etiology and treatment (356–379). New York: Guilford Press.

Moses, E. B., & Barlow, D. H. (2006). A new unified approach for emotional disorders based on emotion science. Current Directions in Psychological Science, 15, 146-150.

Newman, M. G., & Llera, S. j. (2011). A novel theory of experiential avoidance in generalized anxiety disorder: A review and synthesis of research supporting a contrast avoidance model of worry. Clin Psychol Rev, 31, 371–382.

Nordahl, H. M. (2009). Effectiveness of brief metacognitive therapy versus cognitive-behavioral therapy in a general outpatient setting. International Journal of Cognitive Therapy, 2, 152–159.

Norton, P. J., Hayes, S. A., & Springer, J. R. (2008). Transdiagnostic cognitivebehavioral group therapy for anxiety: outcome and process. International Journal of Cognitive Therapy, 1, 266-279.

Porter, J. F., Spates, C., & Smitham, S. S. (2004). Behavioral activation group therapy in public mental health settings: Pilot investigation. Professional Psychology: Research and Practice, 35, 297–301.

Rawson, H. E., Bloomer, K., & Kendall, A. (1994). Stress, anxiety, depression, and physical illness in college students. Journal of Genetic Psychology, 155, 321–330.

Reynolds, M., & Wells, A. (1999). The Thought Control Questionnaire: Psychometric properties in a clinical sample, and relationships with PTSD and depression. Psychological Medicine, 29, 1089–1099.

Ritschel, L. A., Ramirez, C., & Craighead, W. E. (2011). Behavioral activation for depressed teens: A pilot study. Cognitive and Behavioral. 18, 281–299.

Segal, Z. V., Williams, J. M. G., & Teasdale, J. D. (2002). Mindfulness-based cognitive therapy for depression: A new approach to preventing relapse. New York: Guilford press.

Serras, A., Saules, K. K., Cranford, J. A. & Eisenberg, D. (2010). Self-injury, substance use, and associated risk factors in a multi-campus probability sample of college students. Psychology of Addictive Behaviors, 24, 119–128.

Staley, C. S., & Lawyer, S. R. (2010). Behavioral Activation and CBT as an Intervention for Coexistent Major Depression and Social Phobia for a Biracial Client with Diabetes. Clinical Case Studies, 9, 63–73.

Wells, A. (2005). Detached mindfulness in cognitive therapy: A metacognitive analysis and ten techniques. Journal of Rational-Emotive and Cognitive-Behavior Therapy, 23, 337–355.

Wells, A. (1995). Meta-cognition and worry: A cognitive model of generalized anxiety disorder. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 23, 301–320.

Wells, A. (2009). Meta cognitive therapy for anxiety and depression. New York: Guilford Press.

Wells, A., Fisher, P., Myers, S., Wheathly, J., Patel, T., & Brewin, C. (2009). Meta cognitive therapy in recurrent and persistent depression: A multiple-Baseline study of a new treatment. Cogn Ther Res.33, 291-300.

Wells, A., Fisher, P., Myers, S., Wheatley, J., Patel, T., & Brewin, C, R. (2012). Metacognitive therapy in treatment-resistant depression: A platform trial. Behaviour Research and Therapy, 50, 367-373.

Young, J. E., Rygh, J. L., Weinberger, A. D., Beck, A. T. (2008). Cognitive therapy for depression. In D. H. Barlow (Ed.). Clinical handbook of psychological disorders (250-306). New York: Guilford Press.