بررسی اثر درمان شناختی-رفتاری گروهی کودک و مادر- کودک بر اضطراب اجتماعی، عزت‌نفس و جرأت‌ورزی دانش‌آموزان پایه‌های پنجم و ششم شهر اهواز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصص روان شناسی، دانشگاه شهید چمران اهوازدانشگاه

2 استادیار، گروه روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

4 استادیار گروه روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

پژوهش حاضر به‌منظور بررسی اثر درمان شناختی - رفتاری گروهی کودک و مادر - کودک بر اضطراب اجتماعی، عزت‌نفس و جرات ورزی دانش‌آموزان پایه‌های پنجم و ششم شهر اهواز صورت گرفت. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پسر پایه‌های پنجم و ششم مدارس شهر اهواز در سال تحصیلی 1393-1392 بود. از بین 525 دانش‌آموزا که به صورت تصادفی چند مرحله‌ای انتخاب‌ شده بودند تعداد 36 نفر که دارای 1 انحراف استاندارد اضطراب اجتماعی بالاتر از میانگین بودند در سه گروه 12 نفره گمارده شدند. گروه یک، در درمان شناختی – رفتاری کودک و گروه دو در درمان شناختی – رفتاری مادر – کودک شرکت کردند، درحالی‌که گروه کنترل در هیچ درمانی شرکت داده نشدند. ابزارهای مورداستفاده شامل آزمون اضطراب اسپنس فرم کودکان، سیاهه اضطراب و فوبی اجتماعی کودکان و پرسشنامه عزت‌نفس روزنبرگ است. طرح پژوهش، آزمایشی از نوع پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه کنترل می‌باشد. نتایج تحلیل فرضیه‌ها با استفاده از روش تحلیل واریانس چند متغیری نشان داد که درمان شناختی – رفتاری مادر –کودک باعث کاهش معنی دار اضطراب اجتماعی، افزایش جرات ورزی و عزت‌نفس گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل گردید، درحالی‌که گروه شناختی – رفتاری کودک در مقایسه با گروه کنترل  فقط
سبب کاهش معنی‌دار اضطراب اجتماعی و افزایش جرات ورزی گردید. مرحله پیگیری بین گروه‌های آزمایشی (کودک و مادر – کودک) و گروه گواه در متغیر اضطراب اجتماعی وجود دارد درحالی‌که در دو متغیر دیگر تفاوت معنی‌دار نیست.

کلیدواژه‌ها


فارسی

برخوری، حمید، رفاهی، ژاله و فرح‌بخش، کیامرث (1388). اثربخشی آموزش مهارت‌های مثبت اندیشی بر انگیزه پیشرفت تحصیلی، عزت‌نفس و شادکامی دانش‌آموزان پسر پایه اول متوسطه. فصلنامه علمی پژوهشی رهیافت نو در مدیریت آمورشی، سال دوم، شماره پنجم، 141-131.

رحمانیان، راحله، میرزائیان، بهرام و حسن‌زاده، رمضان (1390). اثر درمان شناختی-رفتاری گروهی بر اضطراب اجتماعی دختران دانش‌آموز کلاس پنجم. دوماهنامه دانشور پزشکی، سال 19، شماره 3 (پیاپی 96)، 56-51.

شرودر، بتی و گوردون، آن (2002). مشکلات دوران کودکی (درمان و کاربرد عملی رویکردها). ترجمه: مهرداد فیروز بخت (1385). تهران: انتشارات دانژه.

طالب پور، اکبر (1391). بررسی شیوع اضطراب جدایی و اثربخشی دو روش درمان گروهی تعامل والد کودک بر کاهش نشانه‌های آن در دانش‌آموزان پسر مقطع ابتدایی شهر اصفهان. پایان‌نامه دکتری روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.

 

لاتین

Barmish, A. J., & Kendall, P. C. (2005). Should parents be co-clients in cognitive behavioral therapyfor anxious youth? Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 34, 569–581.

Beidel, D. C. & Morris, T. L. (2005). Social phobiain children and adolescents. (2thed.). New York: Guilford.

Beidel, D. C., Turner, S. M., & Young, J. (2007). Social Effectiveness Therapy for Children. Behavior Therapy, 37, 416 – 425

Breinholst, S., & Esbjorn, B. H. (2012). CBT for thetreatment of child anxiety disorders: A review of why parental involvement has not enhanced outcome. Journal of Anxiety Disorders, 26, 416– 424.

Craske, M. G., & Waters, A. M. (2005). Panic disorder, phobias, and

generalized anxiety disorder. Annual Review of Clinical Psychology, 1, 197–225.

Creswil, C., & Cartwright-Hatton, S., (2007). Family treatment of child anxiety. Behavioral Science Clinical Child and Family. Psychology Review, 10 , 232-252.

Curry, J. F., Wells, K. C., Lochman, J. E., Craighead, W. E., & Nagy, P. D. (2001). Groupand family cognitive behavior therapy for adolescent depression and substance abuse: A case study. Cognitive and Behavioral Practice, 8 (4), 367–376.

Dadds, M. R., & Barrett, P. M. (2012). Practitioner review: Psychological management of anxietydisorder in childhood. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 42, 999–10 11.

Erol, R. Y., & Orth, U. (2012). Self-esteem Development from Age 8 to 30 years: A Longitudinal study. Journal of Personality and Social Psychology. Advance online publication. doi: 10 . 10 37/a 0 0 24299.

Field, A., & Cartwright-Hatton, S. (2008). Shared and unique cognitive factors in social anxiety. International Journal of Cognitive Therapy, 1, 206–222.

Gallagher, H. M., & McCloskey, S. A. (2004). brief group cognitive-behavioral intervention for social phobia in childhood. Journal of Anxiety Disorders, 18, 459–479.

Gauer, G. J., Picon, P., Vasconcellos, S. J., Turner, S. M., & Beidel, D. C. (2005). Validation of the social phobia and anxiety inventory for children (SPAI-C) in a sample of Brazilian children. Braz J Med Biol Res, 38 (5), 795-800.

Greenberg, J., & Solomon, S. (2008). Why do people need self-esteem? Converging evidence that self-esteem serves an anxiety-buffering function. Journal of Personality and Social Psychology, 63(6), 913-922.

Kessler, R. G., & Berglund, P. (2008). Life time Prevalence and age-of-onset distributionof DSM-IV disorders in the national comorbidity survey replication. Clinical Psychology and Psychotherapy, 62, 593-60 2.

Mash, E. J., & Barkley, R. A. (2012). Child psychopathology. New York: The Guilford Press.

Murray, L., Cooper, P., & Creswell, C. (2009). The effects of maternal social phobia on mother-infant interactions and infant social responsiveness. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 48 (1), 45–52.

Purhasan, F. S., & Saed, O. (2010). Effectiveness of cognitive-behavioral group therapy (GCBT) on reduction of social phobia. Proscenia Social and Behavior, 5, 1694–1697.

Rheingold, A. A., & Herbert, J. D. (2003). Cognitive Bias in adolescents with social anxiety disorder. Behavior Research and Therapy, 6 (2), 639-655.

Schwartz, R., & Guttman, J. (2006). Towards task analysis of assertive behavior. Journal of Consulting and Clinical Psychology. 44, 910 -920 .

Spence, S., Donovan, C., & Brechman – Toussainat, M. (2008). The treatment of childhood social phobia: The effective of social skills training – based, cognitive behavioral involvement. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 47, 713-726.

Spence, S. H., Nauta, M. H., Watzer, A., & Rapee R. M. (2003a). Apparent report maser of children's anxiety: psychometric properties and comparison with child report in a clinic and normal sample. Behavior Research and Therapy. 23, 156-163.

Waters, A. M., Ford, M. A., Wharton, T. A. & Cobham, V., E. (2009). CBT for young children with anxiety disorders: Comparison of a child + parent condition versus a parent only condition. Behavior Research and Therapy, 47 (8), 654-662.

Waters, A. M., Zimmer-Gembeck, M. J., & Farrell, L. J. (2012). The relationships of child and parent factors with children's anxiety symptoms: Parental anxious rearing as a mediator. Journal of Anxiety Disorders, 26 (7), 737–745.

Walkup J. W., & Albano, A. M. (2011). Cognitive behavioral therapy, sertraline, or a combination in childhood anxiety.The New England Journal of Medicine. 359, 2753-2766.

Williams, J. M., & Stout J. K. (2012). The effect of high and low assertiveness on locus of control and health problems. The Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied. 119(2), 210 -216.

Wood, J. J., & Piacentini, J. C. (2008). Family cognitive behavioral