آزمون مدل عِلّی الگوهای ارتباط خانوادگی، فراشناخت و ویژگی‌های شخصیتی با گرایش به تفکرانتقادی با میانجی‌گری باورهای معرفت شناختی در دانش‌آموزان پسر پایه‌های مختلف تحصیلی دبیرستانی شهر اهواز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز (نویسنده مسئول)

2 استاد، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشیار، دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

هدف از انجام پژوهش حاضر آزمون مدلعِلّی رابطه الگوهای ارتباط خانوادگی (گفت و شنود و همرنگی)، فراشناخت و ویژگی‌های شخصیتی باز بودن به تجربه و وجدانی بودن با گرایش به تفکرانتقادی با میانجی‌گری باورهای معرفت شناختی در دانش‌آموزان پسر پایه‌های مختلف تحصیلی دبیرستانی شهر اهواز بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پسر دبیرستانی شهر اهواز بود که به روش تصادفی چند مرحله‌ای 402 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در این پژوهش از پنج پرسشنامه، الگوهای ارتباط خانوادگی کوئرنر و فیتزپاتریک، آگاهی‌های فراشناختی شرا و دنیسون، پرسشنامه پنج عاملی نئو، پرسشنامه باورهای معرفت شناختی بیلس و پرسشنامه گرایش به تفکر انتقادی ریکتس، جهت جمع‌آوری داده‌ها استفاده شد. ارزیابی مدل پیشنهادی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام گرفت. نتایج نشان داد که تمامی ضرایب مسیرهای بین متغیرها و گرایش به تفکرانتقادی معنی‌دار بودند. در این مدل، روابطه گفت و شنود، فراشناخت، ویژگی‌های شخصیتی وجدانی بودن و باز بودن به تجربه و باورهای معرفت شناختی با گرایش به تفکرانتقادی مثبت و معنی‌دار بود و رابطه همرنگی با گرایش به تفکرانتقادی نیز منفی و معنی‌دار بود. شاخص‌های برازندگی نشان دادند که مدل با داده‌ها برازش قابل قبولی دارد. نتایج ضرایب مسیرهای غیرمستقیم، با استفاده از روش بوت استراپ در برنامه ماکرو، نتایج نشان داد همة فرضیه‌های غیرمستقیم معنی‌دار می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


رابینز، استیفن پی. (1996). مبانی رفتار سازمانی، ترجمة علی پارسائیان و سید محمد اعرابی (1395). انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تهران.

سپهری، صفورا و مظاهری، محمدعلی (1388). بررسی رابطه الگوهای ارتباط خانوادگی و متغیرهای شخصیتی در دانشجویان. فصلنامه روان شناسی تحولی، روان شناسان ایرانی، سال ششم، شماره 22، ص ص. 150-141.

کارشکی، حسین و محسنی، نیکچهره (1391). انگیزش در یادگیری و آموزش (نظریه‌ها و کاربردها). تهران: انتشارات آوای نور.

کشتکاران، طاهره (1388). رابطه الگوی ارتباطات خانوادگی با تاب آوری در دانشجویان دانشگاه شیراز. دانش و پژوهش در روان شناسی کاربردی، سال یازدهم، شماره سی و نهم، بهار 1388.

کورش‌نیا، مریم (1390). بررسی رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانوادگی-دانشگاهی و گرایش به تفکرانتقادی دانشجویان با واسطه گری ارضای نیازهای روان شناختی پایه. پایان نامه دکتری روان شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه شیراز.

کورش‌نیا، مریم و لطیفیان، مرتضی (1386). بررسی روایی و پایایی ابزار تجدید نظر شده الگوهای ارتباطی خانواده، فصلنامه خانواده پژوهی، دوره سوم، شماره 12، ص ص. 855-875.

یوسفی، فریده (1386). رابطه سبک فرزندپروری والدین با مهارت‌های اجتماعی و جنبه‌هایی از خودپنداره دانش‌آموزان دبیرستانی. دو ماهنامه علمی-پژوهشی دانشور رفتار، دانشگاه شاهد، دوره چهارم، شماره 22، اردیبهشت 1388، ص ص. 46-37.

 Abu-Dabat, Z. (2013). The achievement and development of critical thinking skill in the Arabic language of adolescent pupils with reference to the primary stage throughout Jordan. International Journal of Humanities and Social Science, 3 (5), 155-162.

Alllen, J. D., & Razvi, S. (2006). Student’s perspectives, levels of epistemological understanding, and critical thinking dispositions related to the use of case studies in a educational psychology course. Paper presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association, San Francisco, April 2006.

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.

Bandura, A. (2000). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.

Banning, B. (2006). Measures that can be used to instill critical thinking skills in nurse prescribers. Nurse Education in Practice, 6, 98-105.

Baxter, M. (1992). Knowing and reasoning in college enter-related patterns in students intellectual development. Francisco: Jossey-Bass.

Bayless, G. E. (2009). High school students personal epistemologies, goal orientation, and academic performance. A dissertation presented for the degree of doctor of philosophy in education. Retrieved from http://www.proguest.umi.com.

Belenky, M. F., Clinchy, B. M., Goldeberger, N. R., & Tarule, J. M. (1986). Women’s ways of knowing (10th ed). New York, NY: Basic Books.

Billings, D. M., & Halstead, J. A. (2005). Teaching in nursing: A guide for faculty. Publishing Services Manager: Deborah. L. Vogel.

Botha, R. J. (2013). The correlation between knowledge Assumptions and the gathering of research information among South African doctoral students. Journal of School Sciences, 37 (1), 21-30.

Brown, T. (2004). Critical thinking and learning: An encyclopedia for parents and teachers: Bloom’s taxonomy and critical thinking. Westport: Greenwood Press.

Butler, H. A., Dwyer, C. P., Hagan, M. J., Franco, A., Rivas, S. F., Sais, C., & Almeida, L. S. (2012). The Halpern Critical Thinking Assessment and real-world outcomes: Cross-national applications. Journal of Thinking Skills and Creativity, 7, 112-121.

Cano, F. (2005). Epistemological beliefs and approaches to learning: Their change through secondary school and their influence on academic performance. British Journal of Educational Psychology, 75, 203-221.

Chan, C. K., & Sachs, J.(2001). Beliefs about learning in children’s understanding of science texts. Contemporary Educational Psychology, 26(2), 192-210.

Choy, S. C., & Cheah, P. K. (2009). Teacher perceptions of critical thinking among students and its influence on higher education. International Journal of Teaching and Learning in Higher Education, 20 (2), 198-206.

Clifford, J. S., Boufal, M. M., & Kurtz, J. (2004). Personality traits and critical thinking skills in college students: Empirical test of a two-factor theory. Assessment, 11, 169-176.

Costa, P. T., & McCrae, R. R. (2005). A five-factor theory perspective on the Rorschach. Retrieved from https:// doi.org/10.1027/1192-5604.27. 1.80.

Deci, E. L., & Rayan R. M. (2000). The “whath” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 1, 227-268.

Ennis, R. H. (2010). An outline of goals for a critical thinking curriculum and its assessment. Retrieved from http://www.criticalthinking.

Facione, P. A. (2011). Critical thinking: What it is and why it counts (a resource paper). Millbrae, CA: California Academic Press.

Facione, P. A., & Gittens, C. A. (2016). Think critically (3rd ed.). Pearson Press.

Giancarlo, C. A., & Facione, P. A. (2001). A look across four years at the disposition toward critical thinking among undergraduate students. The Journal of General Education, 50 (1), 29-55.

Halpern, D. F. (2007). Halpern critical thinking assessment using everyday situations: Background and scoring standards. Claremont, CA: Claremont McKenna College.

Halpern, D. F. (2010). Halpern critical thinking assessment. Schuhfried )Vienna Test System). Retrieved from http://www.schuhfried.at.

Hastings, S. E., & O’Neill, T. A. (2009). Predicting workplace deviance using broad versus narrow personality variables. Personality and Individual Differences, 47(4), 289-293.

Henry Wyre, S. (2007). Critical thinking, metacognition and epistemological beliefs. A dissertation presented in partial fulfillment of the requirements for the degree of doctor of education in educational leadership. University of Phoenix.

Hogan, J., & Ones, D. S.(1997). Conscientiousness and integrity at work. In R. Hogan, J. Johenson, & S. Briggs(Eds.), Handbook of personality psychology (849-870). San Diego, CA: Academic Press.

Kelly, Y. L. K., & Irene, T. H. (2010). Metacognitive strategies that enhance critical thinking. Metacognition Learning, 5 (3), 251-267.

Kennell, B. L. (1994). The relationship between parenting style and epistemological belief. Educational Psychology, 113, 215-228.

Koerner, A. F., & Fitzpatrick, M. A. (2002). Understanding family communication patterns and family functioning: The roles of conversation orientation and conformity orientation. Communication Yearbook, 28, 36-68.

Koerner, A. F., & Fitzpatrick, M. A. (2004). Communication in intact families. In A. Vangelisti (ed.), Handbook of family communication, Mahwah, NJ: Erlbaum; 177–195.

Koesten, J., Schrodt, P., & Ford, D. J.(2009). Cognitive flexibility as a mediator of family communication environments and young adults well-being. Health Communication, 24 (1), 82-94.

Lipman, M. (2003). Thinking in education (2nd ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press.

Magno, C. (2010). The role of meta-cognitive skills in developing critical thinking. Journol of Meta-Cognition Learning, 5, 137-56.

Marin, L. M., & Halpern, D. F. (2011). Pedagogy developing critical thinking in adolescents: Explicit instruction produces greatest gains. Thinking Skills and Creativity, 6, 1-13.

McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1985). Updating Normans ،،adequate taxonomy,,: Intelligence and personality dimensions in natural language and in questionnaires. Journal of Personality, 49, 710-721.

Perry, K. D. (2014). Exploring critical thinking skills among undergraduate agriculture education and studies students. A dissertation submitted to the graduate faculty in partial fulfillment of the requirements for the degree of doctor of philosophy. Lowa State University.

Ricketts, J. C. (2003). The efficacy of leadership development, critical thinking dispositions and student academic performance on the critical thinking skills of selected youth leaders. A dissertation presented to the graduate school of the University of Florida, in partial fulfillment of the requirements for the degree of doctor of philosophy, University of Florida.

Schommer, M.(1990). Effects of beliefs about the nature of knowledge on comprehension. Journal of Educational Psychology, 82, 498-504.

Schommer, M. (1993). Comparisons of beliefs about the nature of knowledge and learning among post secondary students. 4, (3), 355-370.

Schommer-Aikins, M. (2004). Explaining the epistemological beliefs system: Introducting embedded systemic model and coordinated research approach. Educational Psychologist, 39, 19-29.

Schraw, G., & Dennison, R. S. (1994). Assessing meta-cognitive awareness. Contemporary Educational Psychology Review, 19, 460-475.

Schraw, G., Crippen, K. J., & Hartley, K. (2006). Promoting self-regulation in science education: Metacognition as part of a broader perspective on learning. Research in Science Education, 36, 111-139. 

Spector., P. E., Schneider, J. R., Vance, C. A. & Hezlett, S. A. (2000). The relation of cognitive ability and personality traits to assessment center performance. Journal of Applied Social Psychology, 30, 1474-1491.

Toplak, M. E., & Stanvich, K. E. (2002). The domain specificity and generality of disjunctive reasoning: Searching for a generalizable critical thinking skill. Journal of Educational Psychology, 94, 197-209.

West, R. F., Toplak, M. E., & Stanvich, K. E. (2008). Heuristics and biases as measures of critical thinking: Associations with cognitive ability and thinking dispositions. Journal of Educational Psychology, 100, 930-941.

Whitmire, E. (2003). Epistemological beliefs and the information-seeking behavior of undergraduate. Library and Information Science Research, 25, 127-142.

Yilmaz-Tuzun, O., & Topcu, M. S. (2010). Investigating the relationships among elementary school student’s epistemological beliefs, metacognition, and constructivist science learning environment. Journal of Science Teacher Education, 21, 255-273.

Young, H. R. (2005). The motivation effects of the classroom environment in facilitating self-regulated learning. Journal of Marketing Education, 27, 24-40.