مقایسه اثربخشی ”برنامه درمانی اتیسم یکپارچه با خانواده“ با ”برنامه پرنده کوچولو“ بر رضایت زناشویی زوجین دارای کودک اتیستیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد خانواده درمانی دانشگاه شهید بهشتی

3 استاد گروه روانشناسی و پژوهشکده مغز و علوم شناختی، دانشگاه شهید بهشتی

4 دانشیار گروه روتنشناسی دانشگاه شهید بهشتی

5 کارشناس ارشد روانشناسی/ مرکز تهران اتیسم

چکیده

در سال­های اخیر ضرورت توجه به زوجین دارای کودکان مبتلا به انواع اختلالات رشدی مورد توجه خانواده ‌درمانگران قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تعیین میزان اثربخشی "برنامه درمانی اتیسم یکپارچه با خانواده" بر رضایت زناشویی زوجین دارای کودک مبتلا به اتیسم و مقایسه آن با "برنامه پرنده کوچولو" انجام شده‌ است. در این پژوهش 42 زوج دارای کودک مبتلا به اتیسم از مرکز تهران اتیسم و آوا به صورت در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه قرار گرفتند. ابزار اندازه‌گیری این پژوهش پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ است. نتایج با استفاده از تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس یک‌راهه نشان داد که تفاوت گروه اف.سی.تی.ای.دی با دو گروه دیگر در مرحله پس­آزمون در زیر مقیاس­های فرزندان، حل تعارض، دوستان، اوقات فراغت (متغیرهای بین فردی) و نمره کل مقیاس رضایت زناشویی معنی‌دار بود و تفاوت حاصل تا پیگیری (یک ماه پس از اجرای دوره) حفظ شد. یافته­ها نشان داد که برنامه درمانی اتیسم یکپارچه با خانواده، برنامه‌ای منعطف است که با ویژگی‌های خاص هر خانواده هماهنگ می­باشد و در نتیجه برای افزایش رضایت زناشویی والدین کودکان اتیستیک کاربردی است.

کلیدواژه‌ها


باقریان خسروشاهی، صنم (1387). اثربخشی آموزش والدین پرنده کوچولو بر کاهش مشکلات رفتاری کودکان مبتلا به اتیسم پیش دبستانی. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

باقریان خسروشاهی، صنم؛ پوراعتماد، حمیدرضا و فتح آبادی، جلیل (1393). مؤلفه‌های مؤثر در درمان کودکان دچار درخودماندگی از منظر والدین. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 8 (4): 42-29.

خرم آبادی، راضیه (1387). تأثیر آموزش والدین بر استرس والدگری و سلامت روان مادران کودکان اتیستیک. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، روان‌شناسی خانواده، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران.

خرم‌آبادی، راضیه؛ پوراعتماد، حمیدرضا؛ مظاهری، علی؛ دهقانی، محسن و باقریان خسروشاهی، صنم (1390). اثربخشی برنامه پرنده کوچولو بر بهبود سلامت عمومی مادران کودکان اتیستیک. فصلنامه خانواده پژوهی، 7 (3): 341-325.

 

لاتین

Allen, K. A., Bowles, T. V., & Weber, L. L. (2013).  Mothers and fathers stress associated with parenting a child with autism spectrum disorder. Autism Insights, 5 (1), 1-11.

Bagherian Khosroshahi, S., Pouretemad, H. R., & Khooshabi, K. (2010).The effect of little bird program in decreasing problem behaviors of autistic children. Procedia Social and Behavioral Sciences, 5 (1), 1166-1170.

Baily, A., Palferman, S., Heavey, L., & Le Couter, A. (1998). Autism: The phenotype in relatives. Journal of Autism and Developmental Disorders, 28 (5), 369-392.

Baron-Cohen, S., & Hammer, J. (1997). Parents of children with asperger syndrome: What is the cognitive phenotype? Journal of Cognitive Neuroscience, 9 (4), 548-554.

Boyd, B. A. (2002). Examining the relationship between stress and lack of social support in mothers of children with autism. Journal of Focus on Autism or Other Developmental Disabilities, 17 (4), 208-215.          

Bullard, L., Wachlarowicz, M., Deleeuw, J., Synder, J., Low, S., Forgatch, M., &DeGarmo, D. (2010). Effects of the Oregon Model of Parent Management Training (PMTO) on Marital Adjustment in New Stepfamilies: A Randomized Trial. Journal of Family Psychology, 24 (4), 485-496.

Cruz, L. P., Camargos-Junior, W., & Rocha, F. L. (2013). The broad autism phenotype in parents of individuals with autism: a systematic review of the literature. Journal of Trends in Psychiatry and Psychotherapy, 35 (4), 252-263.

Dawson, G. (2008). Early behavioral intervention, brain plasticity, and theprevention of autism spectrum disorder.Developmental Psychology, 28 (3), 775-803.

DeAngelis, T. (2013). Building family resilience. American Psychological Association, 44 (11), 66-72.

Dervishialiaj, E. (2013). Parental stress in families of children with disabilities: A literature review. Journal of Educational and Social Research MCSER Publishing, 3 (7), 116-125.

Fowers, B. J., & Olson, D. H. (1993). Enrich Marital Satisfaction Scale: A Brief Research and Clinical Tool. Journal of Family Psychology,7 (2), 176-185.

Garber, S. J., Sharry, J., Streek, A., & McKenna, G. (2014). Parent Training: Effectiveness of the Parents Plus Early Years Program in Community Preschool Settings. Manuscript Submitted for Publication.

Granpeesheh, D., Tarbox, J.,& Dixon, D. (2009). Applied behavior analyticinterventions for children with autism: a description and review of treatmentresearch.Annals of Clinical Psychology, 21 (3), 162-173.

Gupta, A., & Singhal, N. (2005). Psychosocial support for families of children with autism. Asia Pacific Disability Rehabilitation Journal, 62, 62-83.

Hasssani, M. (2013). Comparison of personality characteristics and attachment style in mothers of children with autism and normal children. Journal of Social Issues & Humanities, 1 (2): 22-28.

Hess, J. (2008). Marital Satisfaction and Parental Stress. All Graduate Thesis and Dissertation Paper 126. http://digita;commons.usu.edu/126.

Ingersoll, B., &Hambrick, D. K. (2011). The relationship between the broader autism phenotype, child severity, and stress and depression in parents of children with autism spectrum disorders. Journal of Research in Autism Spectrum Disorders, 5 (1), 337-344.

Ingersoll, B., Meyer, K., & Becker, M. W. (2011). Increased rates of depressed mood in mothers of children with ASD associated with the presence of the broad autism phenotype. Journal of Autism Research, 4 (1), 143-148.

Jafarzadeh, F., Golzari, M., Jomehri, F., Poursamar, S. L., & Sahraian, K. (2015). The comparison of coping strategies with stress and marital satisfaction in women on the basis of infertility factor. Women's Health Bull,2 (2), e25227.

Keitner, G. I., Drury, L. M., Rayan, C. E., Miller, I. W., Norman, W. H., & Solomon, D. A. (2002). Multi- family group treatment for major depressive disorder. In W. McFarlane (Ed.), Multi-Family groups in the treatment of severe psychiatric disorders (244-267). New York: Guilford Press.

Keitner, G. I., Rayan, C. E., Solomon, D. A., Kelley, J., & Miller, I. W. (2003). Family therapy and family functioning in patients with mood disorders.Annual Meeting American Psychiatric Association. San Francisco.

Larsen, A. S, & Olson, D. H. (1989). Predicting marital satisfaction using PREPARE: A replication stud. Journal of Marital and Family Therapy, 15 (3), 311-322.

Losh, M., Klusek, J., Martin, G. E., Sideris, J., Parlier, M., & Piven, J. (2012). Defining genetically meaningful language and personality traits in relatives of individuals with fragile x syndrome and relatives of individuals with autism. American Journal of Medical Genetics, 159: 660-668.

Mancil, G. R., Boyd, B. A., & Bedesem, P. (2009). Parental stress and autism: Are there useful coping strategies? Education and Training in Developmental Disabilities, 44 (4), 523-537.

Mauch, D., Pefferle, S., Booker, C., Pustell, M., & Levin, L. (2011). Report on state services to individuals with autism spectrum disorder. Centers for Medicare and Medicaid Servicer (CMS). ASD Services Project.

McConachie, H., & Diggle, D. (2007). Parent implemented early intervention for young children with autism spectrum disorder: A systematic review. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 13 (1), 120-129.

Piven, J., Palmer, P., Jacobi, D., Childress, D., & Arndt, S. (1997). Broader autism phenotype: Evidence from a family history study of multiple-incidence autism families. American Journal of Psychiatry, 154 (1), 185-190.

Pottie, C. G., & Ingram, K. M. (2008). Daily stress, coping, and well-being in parents of children with autism: A multilevel modeling approach. Journal of Family Psychology, 22 (6), 855-864.

Rajendran, G., & Mitchell, P. (2007). Cognitive theories of autism. Journal of Developmental Review, 27 (2007), 224-260.

Samadi, S. A., McConkey, R., Kelly, G. (2013). Enhancing parental well-being and coping through a family-centered short course for Iranian parents of children with an autism spectrum disorder. Journal of Autism, 17 (1), 27-43.

Sharefeddin, M., Gourji, Y., & Sadeghi, S. (2014). Examining effectiveness of training to adoptive parenting styles on stepmothers and their marital satisfaction: A management perspective. International Journal of Economics, Commerce and management, 11 (1), 1-6.

Standard Occupational Classification. (2010). Structure and descriptions of unit office for national statistics groups, Volume 1.

Tarabek, J. (2011). Relationship Satisfaction and Mental Health of Parents of Children with Autism: A Comparison of Autism, ADHD, and Normative Children. Thesis for Masters Degree, Science in Human Development, the Virginia Polytechnic Institute and State University.

Waldman, M., Nicholson, S., & Adilov, N. (2006). Dose television cause autism? National Bureau of Economic Research, NBER Working Paper, No. 12632, www.nber.org/papers/w12632.

Webster, A., Feiler, A., Webster, V., & Lovell, C. (2004). Parental Perspectives on Early Instance Intervention for Children Diagnosed with Autistic Spectrum Disorder. Journal of Early Childhood Research, 2 (1), 25-49.

Woo, C. C., & Leon, M. (2013). Environmental enrichment as an effective treatment for autism: A randomized controlled trial. Behavioral Neuroscience, 127 (4), 487-497.