اثربخشی درمان فراتشخیصی بر انعطاف‌پذیری شناختی، تنظیم هیجان و عامل hb در بیماران دیابتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضوهیات علمی دانشگاه آزاد بیرجند

2 عضوهیات علمی

3 عضوهیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

د
درمان فراتشخیص از جمله درمان­های جدید روان‌شناسی است که اثر آن بر بسیاری از متغیرهای روان‌شناسی به اثبات رسیده است. هدف پژوهش حاضر اثربخشی درمان فراتشخیصی بر انعطاف­پذیری شناختی، تنظیم هیجان و عامل hb در بیماران دیابت نوع 2 بود. روش پژوهش آزمایشی (پیش­آزمون-پس­آزمون با گروه کنترل) بود. در این پژوهش، 32 نفر از بیماران دارای دیابت نوع 2 به صورت تصادفی در گروه آزمایشی (8 مرد و 8 زن) و گروه کنترل (8 زن و 8 مرد) جایگزین شدند. برای جمع­آوری داده­ها در پیش­آزمون و پس­آزمون از پرسشنامه­های انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندروال و تنظیم هیجان گروس و جان استفاده شد. همچنین، برای سنجش عامل hb از روش الیزا (ELISA) استفاده شد. برای گروه آزمایشی 12 جلسه­ی 60 دقیقه ای درمان فراتشخیصی آموزش داده شد. داده­ها با استفاده از تحلیل کواریانس چندمتغیری تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ها نشان داد که درمان فراتشخیص بر افزایش انعطاف­پذیری شناختی و بازارزیابی هیجان و کاهش بازداری هیجان در بیماران دیابت نوع 2 اثر گذار بوده است (01/0<p). اما یافته­ها نشان داد که درمان فراتشخیصی بر عامل hb تأثیر نداشته است. براساس یافته­ها، درمان فراتشخیص برای بهبود انعطاف­پذیری شناختی و تنظیم هیجان در بیماران دیابت نوع 2 پیشنهاد می­شود.

کلیدواژه‌ها


آریاپوران، سعید (1390). اثربخشی آموزشهای ذهنآگاهی و تنظیم هیجان بر بهزیستی روانشناختی و تابآوری جانبازان شیمیایی. رساله دکتری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی.

دوازده‌امامی، محمدحسن؛ روشن، رسول؛ محرابی، علی و عطاری، عباس (1388). اثربخشی آموزش مدیریت استرس به شیوه‌ی شناختی رفتاری برکنترل قندخون و افسرگی در بیماران دیابتی نوع ۲. مجلهیغدددرونریزومتابولیسمایران، 11 (4)، 392-385.

رامندی، مرضیه؛ شاره، حسین؛ سلطانی، اسماعیل؛ خرمایی، فرهاد و میرزایی، امین (1392). نقش راهبردهای مقابله‌ای در مشکلات روانی بیماران دیابتی. مجلهعلمیدانشگاهعلومپزشکیایلام، 21(3)، 172-162.

زمستانی، مهدی و ایمانی، مهدی (1395). اثربخشی درمان فراتشخیصی بر نشانه‌های افسردگی، اضطراب و تنظیم هیجان. روان‌شناسی معاصر، 11 (1)، 32-21.

عبدی، رضا؛ بخشی‌پور رودسری، عباس؛ محمودعلیلو، مجید و فرنام، علیرضا (1392). ارزیابی کارایی درمان فراتشخیصی یکپارچه در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر. مجلهتحقیقاتعلومرفتاری، 11 (5)، 390-375.

قشقایی، سحر؛ نصیری، قاسم و فرنام، رابرت (1393). اثر بخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی بیماران دیابتی نوع دو. مجلهدیابتومتابولیسمایران، 13 (4)، 330-319.

لاریجانی، باقر و زاهدی، فرزانه (1380). همه‌گیرشناسی دیابت در ایران. مجله دیابت و متابولیسم ایران، 1 (1)، 8-1.

محمدزاده فرهانی، اکرم؛ نادری، فرح؛ احدی، حسن؛ رجب، اسدالله و کراسکیان، ادیس (1395). اثربخشی درمان شناختی ـ رفتاری بر اضطراب اجتماعی و کنترل قند خون کودکان مبتلا به دیابت ملیتوس نوع یک. مجله دست آوردهای روان‌شناختی، دانشگاه شهید چمران اهواز، 23 (2): 112-91.

محمدی، ابوالفضل؛ بیرشک، بهروز.، غرایی، بنفشه (1392). مقایسه اثربخشی گروه درمانی فراتشخیصی و گروه درمانی شناختی بر فرایندهای تنظیم هیجانی. مجلهروانشناسیوروانپزشکیبالینیایران، 19 (3)، 194-187.

محمودی، طیبه؛ بساک‌نژاد، سودابه و مهرابی‌زاده هنرمند، مهناز (1395). اثربخشی آموزش مدیریت خشم با رویکرد روان‌شناسی مثبت‌نگر بر راهبردهای شناختی تنظیم هیجان و نشخوار خشم در دانشجویان دختر. مجله دست آوردهای روان‌شناختی، دانشگاه شهید

چمران اهواز، 23 (2)، 137-156.

موسوی، سیدعباس؛ آقایان، شاهرخ؛ رضویان‌زاده، نسرین؛ نوروزی، نسیم و خسروی، احمد (1387). بررسی افسردگی و سلامت عمومی در بیماران دیابتی نوع II. مجلهدانشوتندرستی، 3 (1)، 48-44.

 

لاتین

Ali, S., Stone, M. A., Peters, J. L., Davies, M. J., & Khunti, K. (2006). The prevalence of co-morbid depression in adults with Type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Diabets Medition, 23 (11), 1165-1173.

Barlow, D. H., Farchione, T. J., Fairholme, C.P., Ellard, K.K., Boisseau, C. L., Allen, L. B., & Ehrenreich-May, J. (2011). The unified protocol for transdiagnostic treatment of emotional disorders: Therapist guide. New York: Oxford University Press.

Braga, F., Dolci, A., Mosca, A., & Panteghini, M. (2010). Biological variability of glycated hemoglobin. Clinica Chimica Acta (International Journal of Clinical Chemistry), 411 (21-22), 1606-1610.

Brands, A. M., Biessels, G. J., de Haan, E. H., Kappelle, L. J., & Kessels, R. P. (2005). The effects of type 1 diabetes on cognitive performance: A meta-analysis. Diabetes Care, 28 (3), 726–735.

Bullis, J. R., Sauer-Zavala, S., Bentley, K. H., Thompson-Hollands, J., Carl, J. R., & Barlow, D. H. (2015). He Unified Protocol for Trans diagnostic Treatment of Emotional Disorders. Behavior Modification, 39 (2), 295–321.

Campbell-Sills, L., Cohan, S., & Stein, M. (2005). Relationship of resilience to personality, coping, and psychiatric symptoms in young adults. Behavior, Research and Therapy, 44 (4), 585-599.

Cañas, J. J., Quesada, J. F., Antolí, A., & Fajardo, I. (2003). Cognitive flexibility and adaptability to environmental changes in dynamic complex problem-solving tasks. Ergonomics, 46 (5), 482-501.

Chetty, S., Adiga, S., & Reddy, S. (2014). evaluate the effect of Costusigneus on learning and memory in normal and diabetic rats using passive avoidance task. International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences, 6 (2), 835-838.

Choi, S. E., Rush, E. B., & Henry, S. L. (2013). Negative Emotions and Risk for Type 2 Diabetes among Korean Immigrants. Diabetes Education, 39 (5),1-15.

Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010). The Cognitive Flexibility

Inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34 (3), 241-53.

Ellard, K. K., Fairholme, C. P., Boisseau, C. L., Farchione, T. J., & Barlow, D. H. (2010). Unified Protocol for the Transdiagnostic Treatment of Emotional Disorders: Protocol Development and Initial Outcome Data. Cognitive and Behavioral Practice, 17 (1), 88–101.

Farchione, T. J., Fairholme, C. P., Ellard, K. K., Boisseau, C. L., Thompson-Hollands, J., Carl, J. R., Gallagher, M. W., & Barlow, D. H. (2012). Unified Protocol for Transdiagnostic Treatment of Emotional Disorders: A Randomized Controlled Trial. Behavioral Therapy, 43 (3), 666–678.

Feldman-Barrett, L., Gross, J., Christensen, T. C., & Benvenuto, M. (2001). Knowing what you’re feeling and knowing what to do about it: mapping the relation between emotion differentiation and emotion regulation, Cognition and Emotion. 15 (6), 713–724.

Gafvels C., & Wandell, P. E. (2006). Coping strategies in men and women with type 2 diabetes in Swedish Primary Care. Diabetes Research and Clinical Practice, 71 (3), 280-289.

Garduno- Espinosa, J., Tellez- Zenteno, J. F., & Hernandez- Ronquillo, L. (1998). Frequency of depression in patients with diabetes mellitus type 2. Revista de Investigacion Clinica, 50 (4), 287-91.

Ghashghaie, S., Naziry, G., Farnam, R. (2014). The effectiveness of Mindfulness – Based Cognitive Therapy on Quality of Life in outpatient with Diabetes. Iranian journal of Diabetes and Metabolism, 13 (4), 319-330.

Grandinetti, A., Kaholokula, J. K., Crabbek, M., Kenui, C., Chen, R., & Changh, K. (2000). Relationship between depressive symptoms and diabetes among native Hawaiians. Psych Neuroendocrinology, 25 (3), 239- 246.

Grigsby, A. B., Anderson, R. J., Freedland, K. E., Clouse, R. E., & Lustman, P. J. (2002). Prevalence of anxiety in adults with diabetes: a systematic review. Journal of Psychosomatic Research, 53 (6), 1053-1060. 

Gross, J. J. (2001). Emotion regulation in adulthood: Timing is everything. Current Directions in Psychological Science, 10 (6), 214–219.

Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85 (2), 348–362.

Gross, J. J. (1998). Antecedent-and response-focused emotion regulation: Divergent consequences for experience, expression, and physiology. Journal of Personality and Social Psychology, 74 (1), 224–237.

Gross, J. J. (2002). Wise emotion regulation. In: L. Feldman-Barrett & P. Salovey (Eds.), the wisdom in feeling. New York: The Guilford Press. 297–318.

Kaholokula, J. K., Haynes, S. N., Grandinetti, A., & Chang, H. K. (2003). Biological, psychosocial, and socio-demographic variables associated with depressive symptoms in persons with type 2 diabetes. Journal of Behavioral Medicine, 26 (5), 435-458.

McEvoy, P. M., Nathan, P., & Norton, P. J. (2009). Efficacy of transdiagnostic treatments: A review of published outcome studies and future research directions. Journal of Cognitive Psychotherapy, 23 (1), 20-33.

Moses, E. B., & Barlow, D. H. (2006). A new unified treatment approach for emotional disorders based on emotion science. Current Directions in Psychological Science, 15 (3), 146-156.

Nathan, P. E., & Gorman, J. M. (2002). A guide to treatments that work. London: Oxford University Press.

Nooyens, A. C. J., Baan, C. A., Spijkerman, A. M. W., & Verschuren, W. M. M. (2010). Type 2 diabetes and cognitive decline in middle-aged men and women. Diabetes Care. 33 (9) 1964-1969.

Norton, P. G. Hayes, S. A. & Springer, J.R. (2008). Transdiagnostic Cognitive-Behavioral Group Therapy for Anxiety: Outcome and Process. International Journal of Cognitive Therapy, 1 (3), 266-279.

Norton, P. J. (2008). An Open Trial of a Transdiagnostic Cognitive-Behavioral Group Therapy for Anxiety Disorder. Behavior Therapy, 39 (2), 242–250.

Nouwen, A., Winkley, K., Twisk, J., Lloyd, C. E., Peyrot, M., Ismail, K., & Pouwer, F. (2010). Type 2 diabetes mellitus as a risk factor for the onset of depression: A systematic review and meta-analysis. Diabetologia, 53, 2480-2486.

Powers, A. C. (2003). Diabetes Mellitus. In: Kasper, D.L, Braunwald, E., Hauser, S., Longo D, Jameson, J. L., Fauci, A. S. Harrison's principle of Internal Medicine 16th ed. New York: McGraw – Hill Companies, 2152-2180.

Rosenzweig, S., Reibel, D. K., Greeson, J. M., Edman, J. S., Jasser, S. A., McMearty, K. D., & Goldstein, B. J. (2007). Mindfulness-based stress reduction is associated with improved glycemic control in type 2 diabetes mellitus: a pilot study. Alternative Therapies in Health and Medicine, 13 (5), 36-38.

Saarni, C. (1990). Emotional competence: How emotions and relationships become integrated. In: Thompson, R. A. (Ed.). Nebraska symposium on motivation. Socioemotional development. 1sted. England, Lincoln: The University of Nebraska Press. 82-115.

Shareh, H., Farmani, A., & Soltani, E. (2014). Investigating the reliability and validity of the Cognitive Flexibility Inventory (CFI-I) among Iranian University Students. Journal of Practice in Clinical Psychology, 2 (1), 43-50.

Tugade, M. M., & Frederickson, B. L. (2002). Positive emotions and emotional intelligence. In: L. Feldman-Barrett & P. Salovey (Eds.), the wisdom in feeling. 1sted. United States, New York: The Guilford Press. 319–340.