اثربخشی درمان فراشناخت بر راهبردهای کنترل فکر بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شاهد

2 دانشگاه تبریز

3 دانشگاه علوم پزشکی تبریز

چکیده

اختلال استرس پس از سانحه مجموعه‌ای از علایم است که در پی مواجهه با حوادث آسیب‌زای زندگی پیدا می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان فراشناختی بر راهبردهای کنترل فکر بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه انجام شد. این پژوهش در چارچوب یک مطالعه آزمایشی تک موردی با استفاده از طرح خطوط پایه چندگانه اجرا شده است. جامعه آماری این مطالعه را کلیه افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه در شهر تبریز در سال 93 تشکیل می‌دهند. نمونه این پژوهش، شامل سه نفر از افراد دارای اختلال استرس پس از سانحه از مراجعه‌کنندگان به روان‌پزشک بودند که به روش نمونه‌گیری مبتنی بر هدف و در‌دسترس انتخاب شدند. بیماران در مراحل پیش از درمان، حین درمان و دوره شش هفتگی پیگیری با استفاده از مقیاس‌ راهبردهای کنترل فکر ارزیابی شدند. برای تحلیل داده‌ها و تعیین تغییرات بالینی از درصد بهبودی و اندازه اثر استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که درمان فراشناختی هم از لحاظ آماری و هم بالینی به طور معنی‌داری موجب کاهش استفاده از راهبردهای کنترل فکر آزمودنی‌های مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه در مرحله پس از درمان و دوره پیگیری شده است. نتایج این 3 آزمودنی، حاکی از اثربخشی بالینی درمان فراشناخت در فرهنگی متفاوت از فرهنگ سازنده این پروتکل درمانی بود. درمان فراشناخت از طریق تاثیر بر باورهای فراشناختی، منجر به کاهش استفاده از راهبردهای کنترل فکر افراد در پاسخ به رویدادهای آسیب‌زا می‌شود.

کلیدواژه‌ها


Abramowitz, J. S., Deacon, B. J., Woods, C. M., & Tolin, D. F. (2004). Association between protestant religiosity and obsessive-compulsive symptoms and cognitions. Depression and Anxiety, 20, 70-76.

Alici Y., Smith, D., Lu, H.L., Bailey A., Shreve, S., Rosenfeld, K., Ritchie, C., & Casarett, D.J. (2010). Families' perceptions of veterans' distress due to posttraumatic stress disorder-related symptoms at the end of life. Journal of Pain Symptom Manage, 39(3), 507-514.

American Psychological Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed. (DsM-5): Washington, DC: Author.

Barlow, D, C. B., Foa, U., Hallam, D., Lang, P., Marks, I., et al. (1986). Emotional processing of fear: Exposure to corrective information. Psychological Bull, 99 (1), 23-32.

Brown, V. K., & Hammond, D. S. (1983). Disturbance, phenology and life-history characteristics: factors influencing distance/density-dependent attack on tropical seeds and seedlings. Dynamics of tropical communities - the 37th symposium of the British Ecological Society London.

Fisher, P. L. (2009). Obsessive compulsive disorder: A comparison of CBT and the metacognitive approach. International Journal of Cognitive Therapy, 2, 107-122.

Gudarzi, M., Esmaieli, A., & Torkanbori, Y. (2006). The relation between intrusive thoughts control strategies and severity of obsessive-compulsive symptoms. Hakim, 8 (4), 44-51. [Persian]

Haugen, P. T., & Weiss, D. S. (2012). Treating posttraumatic stress disorder in first responders: A systematic review. Clinical Psychological Review, 32 (5), 370-380.

Holeva, V., Tarrier, N., & Wells, A. (2001). Prevalence and predictors of acute stress disorder and PTSD following road traffic accidents: Thought control strategies and social support. Behavior Therapy, 32, 65-68.

Kessler, R., Berglund, P., Baruce, M., Koch, J., Laska, E., Leaf, P., et al. (2001). The prevalence and correlates of untreated serious mental illness. Health services Research, 36, 987-1007.

Leen-Flender, W. E., Feldner, T. M., Bunaciu, L., & Blumenthal, H. (2011). Association between parental posttraumatic stress disorder and both offspring internalizing problems and parental aggression within the national comorbidity survey replication. Journal of Anxiety Disorder, 25(2), 169-175.

Marks, I. L. K., Noshirvani, H., Livanou, M., & Thrasher, S. (1998). Treatment of posttraumatic stress disorder by exposure and/or cognitive restructuring: A controlled study. Arshives of Genral psychiatry, 55(4), 317-330.

Mohammadkhani, S., & Farjad, M. (2009). The relationship of the metacognitive beliefs and thought control strategies with obsessive-compulsive symptoms in nonclinical population. Journal of Clinical Psychology, 1(3), 35-51. [Persian]

Rabiei, M. M., Kalantari, S., Molavi, M., & Bahrami, H. (2012). Metacognitive therapy for body dysmorphic disorder patients in Iran: Acceptability and proof of concept. Journal of Behavioral Therapy, 43, 724-729. [Persian]

Richards, D. A., & Marks, I. M. (1994). Posttraumatic stress disorder: Evaluation of a behavioral treatment program. Journal of Traumatic Stress, 7(4), 669-680.

Roussis, P., & Wells, A. (2008). Psychological factors predicting stress symptoms: Metacognition, thought control, and varieties of worry. Anxiety, Stress, & Coping, 21, 213-225.

Rynolds M. W. A. (1991). The thought control questionnaire psychometric properties in a clinical sample, and relationship with PTSD and depression. Psychological Medicine, 9, 1089-1099.

Sadock, B. J., & Sadock, A.V. (2015). Synopsis of psychiatry (L. W. & Wilkins Ed.): Philadelphla.

Scarpa, A., Wilson, L. C., Wells, A. O., Patriquin, M. A., & Tanaka, A. (2009). Thought control strategies as mediators of trauma symptoms in young women with histories of child sexual abuse. Behavior Research and therapy, 47, 809-813.

Shirinzadeh, S. (2006). The comparison of metacognitive beliefs and responsibility in patients with obsessive-compulsive, generalized anxiety disorder and normal persons. Shiraz University, 14(1), 46-55. [Persian]

Simons, M. (2010). Meta cognitive therapy and other cognitive-behavioral treatments for posttraumatic stress disorder. Verhalten therapy, 20, 000.

Wells, A. (2010). Emotional disorder and metacognition: Innovative cognitive therapy. Chic Hester: Wiley.

Wells, A., & Davies, M. I. (1994). The thought control questionnaire: A measure of individual differences in the control of unwanted thoughts. Behavior Research and therapy, 32, 871-878.

Wells, A., & King P. (2006). Metacognitive therapy for generalized anxiety disorder: An open trial. Journal Behavior Therapy Experimental Psychiatry, 37(3), 206-212.