مدل سازی معادلات ساختاری در بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی معلم و همسالان با عملکرد تحصیلی و سرزندگی با واسطه گری شایستگی و هیجان‌های تحصیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرکزی ، تهران، ایران

3 دانشیار روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرکزی ، تهران

چکیده

مقدمه: این مقاله پژوهشی نظریه تعیین گری را یک سیستم کلیدی انگیزشی معرفی می‌نماید که عوامل درونی و محیطی بر عملکرد و سزندگی تحصیلی فراگیران تاثیر دارد. هدف پژوهش بررسی نقش واسطه‌ای شایستگی تحصیلی و هیجان‌های تحصیلی در رابطه با حمایت اجتماعی معلم و همسالان با عملکرد و سرزندگی تحصیلی دانش آموزان دختر دبیرستانی بود. روش‌شناسی: روش تحقیق همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعه پژوهش حاضر کلیه دانش آموزان دختر متوسطه دوره دوم رشته تجربی پایه دوم که در سال 98-97 در شهر تهران مشغول به تحصیل بودند، تعداد 500 نفر به شیوه تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان پرسشنامه‌های عملکرد تحصیلی فام و تیلور، سرزندگی تحصیلی مارتین و مارش، ارزیابی شایستگی تحصیلی دبیرنا و الیوت هیجان‌های تحصیلی پکران، گوئتز، تیتز وپری، حمایت اجتماعی معلم پلیتر، بیودری، شارپ و اوتیس و حمایت اجتماعی همسالان پرسیدانو و هلر را تکمیل کردند. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل روش‌های آماری: از همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری استفاده شد. یافته‌ها: بر اساس مدل ارائه‌شده در این مطالعه حمایت اجتماعی معلم بر عملکرد تحصیلی و سرزندگی باواسطه گری شایستگی و هیجان‌های تحصیلی رابطه نشان داد؛ اما این رابطه برای حمایت همسالان تائید نگشت. حمایت همسالان تنها به‌صورت مستقیم بر سرزندگی تحصیلی رابطه نشان داد. همچنین در این مطالعه متغیر عملکرد تحصیلی به‌اندازه 65%= متغیر سرزندگی به‌اندازه 30%= تبیین گشت.
نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این پژوهش، ارتقاء شایستگی تحصیلی دانش‌آموزان و حمایت اجتماعی معلم به‌عنوان متغیرهای مهم و تأثیرگذار بر عملکرد تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان در اولویت‌های تربیتی آموزش‌وپرورش قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


Barbara, J., Tabaking, L., & Fidel, S. (2015). Application of multivariate statistics. Translators: Bilal Izanloo, Valiollah Farzad, Hamidreza Hassanabadi, Khadijeh Abolmaali, Mojtaba Habibi Asgarabadi. Tehran. Roshd Publications. [Persian]
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268.
Diperna, J. C., & Elliott, S. N. (1999). Development and validation of the academic competence evaluation scales. Journal of Psychoeducational Assessment, 17(3), 207-225.
Hussein Chari, M., & Dehghaninejad, M. H. (2011). Academic vitality and perception of family communication pattern, mediating role of self-efficacy. Journal of Education and Learning Studies, 4(2), 1-30. [Persian]
Kadivar, P., Farzad, W., Kavsian, A., & Javad Nikdel, F. (2008). Validation of Pakran Academic Emotions Questionnaire. Educational Innovations Quarterly, 32(8), 38-47. [Persian]
Mansournejad, Z., Malekpour, M., Ghamrani, A., & Yarmohammadian, A. (2019). The effectiveness of self-determination skills training on the basic psychological needs of students with externalized behavioral problems. Journal of Psychological Achievements, 26(1), 1-16. [Persian]
Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2006). Academic resilience and its psychological and educationalcorrelates: A construct validity approach. Psychology in the Schools, 43(3), 267-281.
Noor Ali, H., Haji Yakhchali, A. R., Shahni Yilagh, M., & Maktabi, Gh. (2018). The effect of teaching cognitive emotion regulation strategies on adaptation, school well-being and emotion regulation in gifted male students. Journal of Psychological Achievements, 25(2), 91-110. [Persian]
Pekrun, R., Goetz, T., & Perry, R. P. (2005). Achievement Emotions Questionnaire (AEQ). User’s manual. Munich, Germany: Department of Psychology, University of Munich.
Pekrun, R., Goetz, T., Frenzel, A. C., Barchfeld, P., & Perry, R. P. (2011). Measuring emotions in students’ learning and performance: The Achievement Emotions Questionnaire (AEQ). Contemporary Educational Psychology, 36(1), 36-48.
Pekrun, R., Goetz, T., Titz, W., & Perry, R. P. (2002). Academic emotions in students' self-regulated learning and achievement: A program of qualitative and quantitative research. Educational Psychologist, 37(2), 91-105.
Pham, L. B., & Taylor, S. E. (1999). From thought to action: Effects of process-versus outcome-based mental simulations on performance. Personality and Social Psychology Bulletin, 25(2), 250-260.
Procidano, M. E., & Heller, K. (1983). Measures of perceived social support from friends and from family: Three validation studies. American Journal of Community Psychology, 11(1), 1-24.
Qaltash, A., Oji Nejad, A. R., & Barzegar, M. (2009). The effect of teaching metacognitive strategies on students' academic performance and creativity. Quarterly Journal of Educational Psychology, 4, 135-119. [Persian]
Quiroga, C. V., Janosz, M., Bisset, S., & Morin, A. J. (2013). Early adolescent depression symptoms and school dropout: Mediating processes involving self-reported academic competence and achievement. Journal of Educational Psychology, 105(2), 552-560.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology, 61, 101860.
Sepahmansour, M., Barati, Z., & Hossaingholi, F. (2014). The mediating role of social comparison in relation to perceived social support of parents and peers with materialism in high school students. Journal of Social Cognition, 4(8), 89-101. [Persian]
Solberg, P. A., Hopkins, W. G., Ommundsen, Y., & Halvari, H. (2012). Effects of three training types on vitality among older adults: A self-determination theory perspective. Psychology of Sport and Exercise, 13(4), 407-417.
Van den Berghe, L., Soenens, B., Vansteenkiste, M., Aelterman, N., Cardon, G., Tallir, I. B., & Haerens, L. (2013). Observed need-supportive and need-thwarting teaching behavior in physical education: Do teachers' motivational orientations matter? Psychology of Sport and Exercise, 14(5), 650-661.
Woolfolk, A. (2012). Educational psychology for teachers (10th ed.). Pearson Education.
Zhen, R., Liu, R. D., Ding, Y., Wang, J., Liu, Y., & Xu, L. (2017). The mediating roles of academic self-efficacy and academic emotions in the relation between basic psychological needs satisfaction and learning engagement among Chinese adolescent students. Learning and Individual Differences, 54, 210-216.