مقایسه اثر بخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با مداخله سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت بر ادراک از بیماری و سازگاری با بیماری در دیابت نوع 2

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روان شناسی بالینی. دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی.دانشگاه سمنان. سمنان. ایران

2 دانشیار روانشناسی بالینی. دانشکده روانشناسی دانشگاه سمنان

3 دانشیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه سمنان، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی

چکیده

هدف از اجرای پژوهش حاضر مقایسه اثر بخشی درمان پذیرش و تعهد(ACT) ومداخله سبک زندگی ارتقادهنده سلامت یعنی برنامه خود مراقبتی دیابت( DSMP), برادارک بیماری و سازگاری با بیماری در دیابت نوع دو است.
روش: تعداد 60 نفر از بیماران مراجعه کننده به کلینیک های دیابت تهران انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه 20 نفری ) تحت مداخلۀ ACT - تحت مداخلۀ DSMPو بدون دریافت مداخله)کاربندی شدند هرسه گروه در این مدت دارو دریافت می کردند. هر سه گروه در سه مرحله پیش از مداخله، پس از مداخله و پیگیری از نظر ادراک و سازگاری با دیابت با استفاده از پرسشنامه‌های مربوط مورد بررسی قرار گرفتند .سپس اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از آماره های توصیفی و تحلیل ورایانس میکس (درون گروهی، بین گروهی و تعاملی) مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافته ها: نتایج نشان میدهد هر دو روش ACT و DSMP بر بهبود سازگاری با بیماری (F=56/515, P value<0.001) و ادراک بیماری (F=6/065, P value<0.001) موثر هستند و این نتایج تا مرحلۀ پیگیری نیز اثربخشی خود را حفظ می کنند. همچنین مقایسه دو روش درمانی نشان می دهد روش ACT اثرگذاری بیشتری نسبت به روش DSMPبه دنبال دارد.
نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد در کنار درمان‌های دارویی پروتکل اکت برای بیماران دیابتی نوع دو می تواند به طور معنا‌داری موثر باشد.به نظر می رسد عوامل 6 ضلعی اکت می تواند درکی بهتر از دیابت را برای بیماران در پی داشته باشد که این موضوع احتمالا سازگاری و رفتارهای خود مراقبتی آنها را بهبود می بخشد.

کلیدواژه‌ها


Abraham, A. M., Sudhir, P. M., Philip, M., & Bantwal, G. (2020). Efficacy of a brief self-management intervention in type 2 diabetes mellitus: A randomized controlled trial from India. Indian Journal of Psychological Medicine, 42(6), 540-548.
Albargawi, M., Snethen, J., Gannass, A. A., & Kelber, S. (2016). Perception of persons with type 2 diabetes mellitus in Saudi Arabia. International Journal of Nursing Sciences, 3(1), 39-44.
American Diabetes Association. (2019). Standards of medical care in diabetes, 42.
Anderson, N. T., & Moore, E. P. (2017). A clinical practice lifestyle intervention for type 2 diabetes. The Journal for Nurse Practitioners, 13(1), 35-38.
Asaad, G., Soria-Contreras, D. C., Bell, R. C., & Chan, C. B. (2016). Effectiveness of a lifestyle intervention in patients with type 2 diabetes: The Physical Activity and Nutrition for Diabetes in Alberta (PANDA) trial. Paper presented at the Healthcare.
Cardel, M. I., Ross, K. M., Butryn, M., Donahoo, W. T., Eastman, A., Dillard, J. R & Janicke, D. (2020). Acceptance-based therapy: the potential to augment behavioral interventions in the treatment of type 2 diabetes. Nutrition & Diabetes, 10(1), 1-6.
Chew, B.-H., Vos, R. C., Heijmans, M., Shariff-Ghazali, S., Fernandez, A., & Rutten, G. E. (2017). Validity and reliability of a Malay version of the brief illness perception questionnaire for patients with type 2 diabetes mellitus. BMC Medical Research Methodology, 17(1), 118.
Dehghan, F. (2019). The effectiveness of acceptance and commitment therapy (ACT) on psychological symptoms and life satisfaction in patients with type-2 diabetes. Iranian Journal of Rehabilitation Research, 5(4), 34-42. [In Persian]
Feghhi, H., Saadatjoo, S., Dastjerdi, R., Kalantari, S., & Alidousti, M. (2016). The effect of a training program based on roy’s adaptation model on psychosocial adaptation in patients with type II diabetes in Birjand, Iran. Journal of Diabetes Nursing, 4(2), 8-24. [In Persian]
Gregg, J. A., Callaghan, G. M., Hayes, S. C., & Glenn-Lawson, J. L. (2007). Improving diabetes self-management through acceptance, mindfulness, and values: a randomized controlled trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 75(2), 336.
Group, D. P. (2002). The Diabetes Prevention Program (DPP): Description of lifestyle intervention. Diabetes Care, 25(12), 2165-2171.
Hashimoto, K., Urata, K., Yoshida, A., Horiuchi, R., Yamaaki, N., Yagi, K., & Arai, K. (2019). The relationship between patients’ perception of type 2 diabetes and medication adherence: a cross-sectional study in Japan. Journal of Pharmaceutical Health Care and Sciences, 5(1), 1-10.
Hayes, S. C. (2019). Acceptance and commitment therapy: towards a unified model of behavior change. World Psychiatry, 18(2), 226-227.
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2011). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change. Guilford Press.
Hayes, S. C. Strosal, K.D., Bunting, k. T, Wohing, M, Wilson K. G. (2010), What is acceptance and commitment therapy? In S. C. Hayes & K. D. Strosal (Eds), A practical guide to acceptance and commitment therapy. Springer, 3-29.
IDF Diabetes Atlas. (2019). International diabetes federation. Available that: https://www.diabetesatlas.org/en/
Kioskli, K., Scott, W., Winkley, K., Godfrey, E., & McCracken, L. M. (2020). Online acceptance and commitment therapy for people with painful diabetic neuropathy in the United Kingdom: A single-arm feasibility trial. Pain Medicine, 21(11), 2777-2788
Kramer, W. (1999). New approaches to the treatment of diabetes. Experimental and Clinical Endocrinology & Diabetes, 107(2), 52-61.
Lappalainen, Z., Lappalainen, J., Oksala, N. K., Laaksonen, D. E., Khanna, S., Sen, C. K., & Atalay, M. (2009). Diabetes impairs exercise training-associated thioredoxin response and glutathione status in rat brain. Journal of Applied Physiology, 106(2), 461-467.
Lorig, K., Ritter, P. L., Laurent, D. D., Plant, K., Green, M., Jernigan, V. B. B., & Case, S. (2010). Online diabetes self-management program: A randomized study. Diabetes Care, 33(6), 1275-1281.
Lustman, P. J., Griffith, L. S., Gavard, J. A., & Clouse, R. E. (1992). Depression in adults with diabetes. Diabetes Care, 15(11), 1631-1639.
Mirzaei-Alavijeh, M., Azami, F., Jalilian, F., & Hidarnia, A. (2019). Self-care behaviors’ glycemic control and its related factors in type II diabetes women patients. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism, 21(3), 145-152.
Morowaty Sharifabad, M. A., & Rouhani Tonekaboni, N. (2009). Diabetes self-care determinants model of diabetic patients referred to yazd diabetes research center. Daneshvar Medicine: Basic and Clinical Research Journal, 16(2), 29-36.
Nagelkerk, J., Reick, K., &Meengs, L. (2006). Perceived barriers and effective strategies to diabetes self management. Journal of Advanced Nursing, 54(2), 151-158.
Nasri, M. (2017). The effectiveness of transdiagnostic treatment on cognitive flexibility, emotion regulation and Hb factor in patients with type 2 diabetes. Journal of Psychological Achievements, 24(2), 81-100. [Persian]
Nazarpour, S., Mehrabizadeh Honarmand, M., Davoudi, I., Saidean, M. (2012). Psychological and physical-biological traits as predictors of cardiovascular disease and type 2 diabetes. Journal of Psychological Achievements, 19(1), 139-174. [Persian]
Öst, L.-G. (2014). The efficacy of acceptance and commitment therapy: an updated systematic review and meta-analysis. Behaviors Research and Therapy, 61, 105-121.
Pourverdi, S., Mohammadi Shahboulaghi, F., Kashaninia, Z., & Rezasoltani, P. (2015). Effects of self-management program on glycemic control in patients with type 2 diabetes and glycosylated hemoglobin. Journal of Holistic Nursing &Midwifery, 25(4), 19-28. [Persian]
Ryan, A. K., Pakenham, K. I., & Burton, N. W. (2020). A pilot evaluation of a group acceptance and commitment therapy‐informed resilience training program for people with diabetes. Australian Psychologist, 55(3), 196-207.
Shayeghian, Z., Hassanabadi, H., Aguilar-Vafaie, M. E., Amiri, P., & Besharat, M. A. (2016). A randomized controlled trial of acceptance and commitment therapy for type 2 diabetes management: The moderating role of coping styles. PloS One, 11(12), e0166599.
Skovlund, S. E., & Peyrot, M. (2005). The Diabetes Attitudes, Wishes, and Needs (DAWN) program: a new approach to improving outcomes of diabetes care. Diabetes Spectrum, 18(3), 136-142.
Snoek, F., Welch, G. (2006). Adapted from DAWN interactive. Novo Nordisk Available from https://www.waterloowellingtondiabetes.ca/user Content/documents/Professional-Resources/PAIDQuestionnaire_DAWN2.pdf
Valipoor, F., & Rezaei, F. (2013). Assessment of illness perception in the patients with diabetes mellitus and its association with control of blood sugar in the patients referring to Tohid Hospital in Sanandaj city. Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences, 18(2). [In Persian]
World Health Organization. (2016). Global report on diabetes. ISBN 978 92 4 156525.