بررسی همه‌گیرشناسی مصرف سیگار در کارکنان ادارات دولتی اهواز و مقایسه اثربخشی روشهای رفتاری، رفتاری- آموزشی و رفتاری- دارویی در ترک سیگار با کنترل سن، مدت زمان مصرف و هیجان خواهی
صفحه 1-26
https://doi.org/10.22055/psy.2003.17662
بهمن نجاریان، یداله زرگر، مهناز مهرابی زاده هنرمند، جمال حقیقی
چکیده پژوهش حاضر از دو بخش همه‌گیرشناسی و ترک سیگار تشکیل شده است. ابتدا میزان شیوع استعمال سیگار در کارکنان ادارات دولتی بررسی شد و سپس اثربخشی چند روش ترک سیگار مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفتند. روش تحقیق مرحله اول، میدانی و مرحله دوم، آزمایشی میدانی بود. جمعیت پژوهشی، کارکنان ادارات و سازمانهای غیرصنعتی دولتی شهر اهواز بود. در این پژوهش از دو نمونه همه‌گیرشناسی و نمونه ترک استفاده شده است. نمونه همه‌گیرشناسی شامل 1334 نفر (1089 مرد و 245 زن) بود که از بین 26 اداره دولتی به طور تصادفی انتخاب شدند. نمونه دوم شامل 135 آزمودنی بود که از بین داوطلبان ترک سیگار، انتخاب و به طور تصادفی در یکی از 5 گروه آزمایشی و گواه گمارده شدند. این گروهها عبارتند از: 1) رفتاری، 2) رفتاری- آموزشی، 3) رفتاری- دارویی، 4) دارونما و 5) فهرست انتظار. در این تحقیق سه متغیر سن، سالهای مصرف سیگارو هیجان خواهی کنترل شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل یک پرسشنامه حاوی سؤالات همه‌گیرشناسی و مقیاس هیجان خواهی آرنت (1994) بودند. آزمودنیها در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری یکماهه، از لحاظ تعداد مصرف روزانه سیگار مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج مرحله همه‌گیرشناسی نشان داد که 23% کارکنان مرد و 2/1% کارکنان زن به طور متوسط روزی 9 نخ سیگار مصرف می‌کنند و میانگین سن شروع مصرف سیگار 9/20 سالگی است. نتایج مرحله ترک نشان داد که روش رفتاری تأثیر معنی‌داری در ترک سیگار نداشت، ولی روشهای رفتاری- آموزشی و رفتاری- دارویی تقریباً به یک اندازه باعث ترک سیگار شدند. متغیرهای سن، سالهای مصرف و هیجان خواهی نقش تعیین کننده‌ای در کاهش مصرف سیگار نداشتند.
مقایسه شباهت ارزشها، و نگرشها در زوجهای عادی و متقاضی طلاق شهر اهواز
صفحه 1-16
https://doi.org/10.22055/psy.2003.17663
یوسفعلی عطاری، حسین شکرکن، مسعود رستمی
چکیده در این پژوهش شباهت زوجهای عادی از لحاظ ارزشها (نظری، هنری، مذهبی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی) و نگرشهای فرزندپروری (وابستگی شدید، بی‌اعتنایی و سلطه‌گری)، نگرش به آموزش و پرورش و نگرش خانواده‌گرایی با زوجهای متقاضی طلاق شهر اهواز مورد مقایسه قرار گرفت. در این تحقیق متغیرهای شباهت ارزشها و نگرشها به عنوان متغیرهای وابسته و متغیر خانواده‌های عادی و متقاضی طلاق به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شد. فرضیه‌های پژوهش عبارتند از: 1. شباهت زوجهای عادی در ارزشهای ششگانه بیش از شباهت زوجهای متقاضی طلاق است. 2. شباهت زوجهای عادی در نگرش به آموزش و پرورش، نگرش خانواده‌گرایی و نگرشهای فرزندپروری شامل سه نگرش بی‌اعتنایی، سلطه‌گری، و وابستگی شدید بیش از شباهت زوجهای متقاضی طلاق است. نمونه تحقیق شامل 100 زوج بود. 50 زوج شامل زوجهایی بودند که به صورت تصادفی از میان زوجهای متقاضی طلاق که به مرکز مشاوره مراجعه نموده بودند انتخاب شدند و 50 زوج مربوط به زوجهای عادی بود که از خانواده‌های وابسته به زوجهای متقاضی طلاق انتخاب گردیدند. بررسی فرضیه‌های تحقیق، از مقیاس ارزشهای آلپورت، ورنون و لیندزی، مقیاس نگرشهای فرزندپروری، مقیاس نگرش خانواده‌گرایی و مقیاس نگرش به آموزش و پرورش استفاده به عمل آمد. نتایج تحقیق نشان دادند که شباهت زوجهای عادی در ارزشهای هنری و اقتصادی و مقیاس بی‌اعتنایی نگرش فرزندپروری، همچنین در نگرش خانواده‌گرایی و نگرش به آموزش و پرورش بیش از شباهت زوجهای متقاضی طلاق است. در سایر موارد تفاوت معنی‌داری بین دو گروه مشاهده نشد. سطح معنی‌داری در این تحقیق 05/0 در نظر گرفته شده است.
نقش باورهای خودکارآمدی، خودگردانی و هوش در پیشرفت درسی دانش‌آموزان دبیرستانی
صفحه 1-12
https://doi.org/10.22055/psy.2003.17664
پروین کدیور
چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش باورهای خودکارآمدی، خودگردانی و هوش در پیشرفت درسی دانش‌آموزان انجام شده است. نمونه‌ای مشتمل بر 60 کلاس از دانش‌آموزان دختر و پسر از میان کلاسهای پایه اول دبیرستانهای تهران به شیوه نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد تا در این پژوهش شرکت کنند و به پرسشنامه‌ها جواب دهند. یادگیری خودگردان (SRL)، در این پژوهش بر اهمیت ابعاد به هم تنیده راهبردهای شناختی، فراشناختی و انگیزشی که یادگیرندگان در یادگیری از آن استفاده می‌کنند، تأکید دارد. تحلیل داده‌ها نشان داد که متغیرهای پیش بین در این تحقیق یعنی هوش، خودگردانی و باورهای خودکارآمدی به ترتیب، هر یک نقشی در پیش بینی پیشرفت درسی دانش‌آموزان پسر و دختر دارند. این تحلیل به طور جداگانه برای هر یک از دو گروه دانش‌آموزان دختر و پسر انجام گرفته و نقش متغیرهای پیش‌بین در متغیر ملاک مشخص شده است.
مقایسه ترکیبهای نه‌گانه هوش و خلاقیت از لحاظ ویژگیهای شخصیتی در دانش‌آموزان سال اول دبیرستانهای اهواز
صفحه 1-21
https://doi.org/10.22055/psy.2003.17665
جمال حقیقی، ناصر بهروزی، حسین شکرکن، مهناز مهرابی‌زاده هنرمند
چکیده پژوهش حاضر به دنبال بررسی این مسأله اساسی است که آیا میان گروههای ترکیبی نه‌گانه هوش و خلاقیت از لحاظ ویژگیهای شخصیتی تفاوت وجود دارد؟ برای پاسخ‌گویی به این سؤال، از میان کلیه دانش‌آموزان سال اول دبیرستانهای دخترانه و پسرانه شهرستان اهواز تعداد 4500 نفر نمونه اولیه به صورت تصادفی چند مرحله‌ای انتخاب گردید. سپس، از آنان آزمون مداد کاغذی خلاقیت عابدی به عمل آمد و نمره‌های هوشبهرشان نیز که به وسیله آزمون ریون بزرگسالان توسط مشاوران تعیین شده بود، از بایگانی مدارس استخراج شد. آنگاه، با تقسیم‌بندی دانش‌آموزان به سه دسته بالا، پایین و متوسط از لحاظ نمره‌های هوش و خلاقیت، نه گروه به دست آمد و از میان آنان 1440 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردید. پس از آن، آزمون 16 عاملی شخصیتی کتل بر روی آنان اجرا شد. نتایج حاکی از آنند که در گروههای نه‌گانه از لحاظ ویژگیهای کم‌هوش-باهوش، احساساتی-استوار، مصلحت‌گرا-اصولی، خویشتن‌دار-ناخویشتن‌دار و آرمیده- مضطرب تفاوت معنی‌دار وجود دارد. همچنین با آزمون پیگیری توکی مقایسه‌هایی میان زوجهای گروههای مختلف از لحاظ هر یک از متغیرهای شخصیتی به عمل آمد. نتایج حاکی از آنند که تفاوتهایی در برخی از زوجهای گروهها وجود دارد. این نتایج با پژوهشهای پیشین هماهنگند.
بررسی ساختار عاملی پرسشنامه شخصیت 16 عاملی کتل فرم E (16PF-E) در شهر اهواز
صفحه 1-15
https://doi.org/10.22055/psy.2003.17666
غلامحسین عبادی، علی دلاور، بهمن نجاریان
چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی ساختار عاملی فرم E پرسشنامه 16 عاملی کتل و سنجش پایایی و روایی آن می‌باشد. به همین منظور، پرسشنامه 16PF-E روی 513 آزمودنی از کارکنان مؤسسات دولتی اهواز، اجرا شد. بر اساس تحلیل عوامل پاسخنامه‌های آزمودنیها، 69 ماده از 128 ماده پرسشنامه حذف شد ویک ساختار چهار عاملی به دست آمد. روایی عوامل استخراج شده از طریق ضریب روایی عاملی، و پایایی آنها از روش آلفای کرونباخ محاسبه شد. در کل، ضرایب روایی و پایایی بسیار رضایتبخش بود. بر اساس یافته‌های این پژوهش، ساختار اصلی پرسشنامه 16PF-E (یعنی 16 عامل) در جامعه پژوهش مناسب نیست ولی چهار عامل استخراجی که از طریق تحلیل عوامل به دست آمده است، از ساختار عاملی مناسبی برخوردارند و واجد شرایط لازم برای کاربرد در پژوهشهای روانشناختی و فعالیتهای کلینکی و تشخیصی می‌باشند.
مقایسه باورهای خودکارآمدی ریاضی پسران و دختران دانش‌آموز سال دوم رشته‌های ریاضی- فیزیک، علوم تجربی و علوم انسانی شهر اهواز و بررسی رابطه متغیرهای جنسیت، نمره قبلی ریاضی و هدف‌گذاری تحصیلی با آن
صفحه 1-21
https://doi.org/10.22055/psy.2003.17667
منیجه شهنی‌ییلاق، غلامرضا رجبی، حسین شکرکن، جمال حقیقی
چکیده هدف از اجرای این تحقیق مقایسه باورهای خودکارآمدی ریاضی دانش‌آموزان پسر و دختر سال دوم رشته‌های تحصیلی ریاضی- فیزیک، علوم تجربی و علوم انسانی دبیرستانهای اهواز و بررسی رابطه ساده و چندگانه متغیرهای جنسیت، رشته تحصیلی، نمره قبلی ریاضی و هدف‌گذاری با آن بود. شرکت کنندگان در این تحقیق 400 دانش‌آموز پسر و دختر در سه رشته تحصیلی ریاضی- فیزیک، علوم تجربی و علوم انسانی از نواحی چهارگانه آموزش و پرورش اهواز بودند، که با روش نمونه‌گیری تصادفی چند مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده شامل مقیاس باورهای خودکارآمدی ریاضی و مقیاس هدف گذاری تحصیلی بودند. ضرایب پایایی (آلفای کرونباخ و تنصیف) مقیاس باورهای خودکاآمدی ریاضی رضایتبخش بود. ضرایب روایی این مقیاس با سایر پرسشنامه‌ها معنی‌دار بودند. نتایج تحلیل واریانس عاملی نشان داد که بین دانش‌آموزان پسر و دختر و بین دانش‌آموزان رشته‌های تحصیلی سه گانه فوق در مقیاس باورهای خودکارآمدی ریاضی تفاوت وجود دارد. همچنین بین عامل جنسیت و عامل رشته تحصیلی تعامل دیده می‌شود. افزون بر این، نتایج ضرایب همبستگی ساده نشان داد که متغیرهای جنسیت، هدف‌گذاری و نمره قبلی ریاضی با باورهای خودکارآمدی ریاضی رابطه معنی‌داری دارند. در نهایت، ضرایب رگرسیون چندگانه با روش مرحله‌ای نشان داد که مجموع متغیرهای پیش بین با مقیاس باورهای خودکارآمدی ریاضی رابطه داشته و آن را پیش بینی می‌کنند.
ساخت و اعتباریابی مقیاسی جهت سنجش فشارزاهای روانی دانشجویان
صفحه 1-15
https://doi.org/10.22055/psy.2003.17668
مهناز علی‌اکبری دهکردی، بهمن نجاریان
چکیده هدف اساسی این پژوهش، ساخت مقیاسی برای سنجش فشارزاهای روانی دانشجویی در دانشگاه پیام نور اهواز بود. بدین منظور، پرسشنامه مقدماتی حاوی 68 ماده مربوط به فشارزاهای روانی تهیه شد و بر روی 500 دانشجوی دانشگاه پیام نور اهواز که به روش تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شده بودند اجرا گردید. سپس داده‌های جمع‌آوری شده مورد تحلیل عاملی قرار گرفت و بدین وسیله یک مقیاس کوتاه 28 ماده‌ای دو عاملی با عنوان «مقیاس فشارزاهای روانی دانشجویان دانشگاه پیام نور اهواز (APN-SSI[1]) استخراج گردید، که 17 ماده روی عامل اول (شرایط فشارزای تحصیلی) و 11 ماده روی عامل دوم (شرایط فشارزای غیرتحصیلی) قرار داشت. نتایج بررسی پایایی مقیاس APN-SSIبه روش همسانی درونی (87/0=r) رضایت بخش بود. اعتبار همزمان این مقیاس با دو مقیاس استاندارد دیگر بررسی شد که نتایج بیانگر اعتبار بالای مقیاس است.