آزاررسانی و آزارپذیری در مـدارس راهنـمایـی شهرستـان اهـواز
صفحه 3-29
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16501
منیجه شهنی ییلاق
چکیده اهداف این مقاله معرفی پدیده آزاررسانی/آزارپذیری، تعیین میزان شیوع آن در اهواز و پاسخ به این سؤال است که آیا می‌توان از متغیرهای مختلف شخصیتی، خانوادگی و آموزشگاهی برای تمایز بین دانش‌آموزان آزاررسان، آزارپذیر و گواه دوره راهنمایی استفاده کرد؟ در قسمت اول نمونه گیری، یعنی تعیین میزان شیوع این پدیده، 32 مدرسه راهنمایی دخترانه و 32 مدرسه راهنمایی پسرانه به صورت تصادفی از چهار ناحیه آموزش و پرورش شهرستان اهواز انتخاب شدند. در مرحله دوم نمونه گیری 69 آزاررسان، 63 آزارپذیر و 152 دانش آموز عادی پسر و دختر به صورت تصادفی انتخاب شدند. مقیاس افسردگی کودکان، پرسشنامه سنجش اضطراب عمومی، تست سنجش عزت نفس کوپر اسمیت و پرسشنامه شیوه‌های فرزند پروری به کار برده شد. نتایج بیانگر این است که از 13072 دانش آموز 726 (6/5%) پسر و 1359 (34/11%) دختر آزاررسان بودند. همچنین 614 (7/4%) پسر و 1140 (5/9%) دختر آزارپذیر بودند. تحلیل تمایزات نشان داد که برای سنجش ارتباط بین متغیرها فقط تابع ممیز اول معنی دار است. این بدین معنا است که فقط تابع اول، گروههای آزاررسان، آزارپذیر و گواه را از هم تفکیک می‌کند. همچنین بیشترین درصد واریانس دو مجموعه متغیرها را تابع اول توجیه می‌کند. نتایج نشان داد که معدل تحصیلی بهترین شاخص جدا کردن گروهها در تابع اول است. در تابع دوم مراقبت آموزی بزرگ‌ترین سهم را در تمایز گروهها داشت. میانگین نمره‌های پیش بینی شده گروهی بیانگر این است که در تابع اول گروههای آزاررسان و گواه در کرانها قرار دارند و آزارپذیرها در وسط و نیز گروه آزاررسان دو برابر بیشتر از گروه گواه متمایز شده است.
ساخت و اعتباریابی پرسشنامه‌ای برای سنجش علائم سردرد میگرن در دانشجویان
صفحه 30-43
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16502
بهمن نجاریان
چکیده هدف از اجرای این تحقیق ساخت و اعتباریابی پرسشنامه‌ای برای سنجش علائم سردرد میگرن در جمعیت عمومی بود. با استفاده از روش آماری تحلیل عوامل، پرسشنامه‌ای 25 سئوالی ساخته شد که از ضرایب پایایی (بازآزمایی و همسانی درونی) و اعتبار رضایت بخشی برخوردار بود. برای اعتباریابی این پرسشنامه، از اجرای همزمان آن با سه مقیاس HADS، MMPI و AAI استفاده شد. همچنین، میزان شیوع سردرد میگرن و رتبه‌های درصدی نمره‌های آزمودنیها در این پرسشنامه محاسبه شد. در این تحقیق، 382 دانشجوی دختر و پسر دانشگاههای شهید چمران و آزاد اسلامی اهواز با میانگین سنی 09/23=X (44/3=SD) سال در مرحله ساخت مقیاس شرکت نمودند. بر اساس یافته‌های این تحقیق، میزان شیوع علائم سردرد میگرن در میان 15% آزمودنیها خیلی زیاد می‌باشد.
مقایسه چهار گروه از دانش‌آموزان مقاطع مختلف تحصیلی آموزشگاهها و دانشجویان مراکز تربیت معلم اهواز از لحاظ قضاوت اخلاقی
صفحه 44-62
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16503
جمشید کمایی، جمال حقیقی، حسین شکرکن
چکیده در پژوهش حاضر، 480 آزمودنی از چهار گروه متفاوت تحصیلی - پایه‌های پنجم دبستان، سوم راهنمایی، سوم دبیرستان و مراکز تربیت معلم - شرکت داشته‌اند. هدف عمده پژوهش، مقایسه این 4 گروه آزمودنی از لحاظ مراحل مختلف قضاوت اخلاقی بوده است. فرضیه‌های تحقیق به طور کلی بیانگر این بودند که بین 4 گروه آزمودنی مورد مطالعه از نظر هر یک از مراحل قضاوت اخلاقی تفاوت وجود دارد. برای سنجش فرضیه‌ها از فرم کوتاه "آزمون توصیف مسایل[1] (رست[2]1972) که حاوی سه داستان با مضامین اخلاقی است استفاده به عمل آمد. یافته‌ها فرضیه‌های تحقیق را تأیید کردند و نشان دادند که بین آزمودنیهای مقاطع مختلف تحصیلی از لحاظ هر یک از مراحل قضاوت اخلاقی تفاوت معنادارد وجود دارد.
کتابسنجی
صفحه 63-74
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16504
فریده عصاره
چکیده
اگرچه کتابسنجی واژه نسبتاً جدیدی است، اما استفاده از آن به دهه 1980 برمی‌گردد. کتابسنجی بعنوان یک روش کمی در ارزیابی متون در سطح وسیعی در رشته‌های مختلف، بویژه در دو دهه اخیر کاربرد داشته است. در این مقاله تلاش می‌شود تا ضمن تعریف و توصیف کتابسنجی به بررسی سابقه تاریخی آن پرداخته و دامنه و کاربردهای آن را معرفی نماید. همچنین سه روش بسیار شبیه و در مواردی همانند با کتابسنجی یعنی: کتابخانه سنجی، علم سنجی و اطلاع سنجی را تعریف نموده و تفاوت آنها را باروش کتابسنجی مشخص نماید.
مقایسه عملکرد تحصیلی و سازگاری عاطفی-اجتماعی دانش‌آموزان 6 ساله و 7 ساله پایه اول مدارس ابتدایی شهرستان اهواز
صفحه 75-92
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16505
حمید شرقی، بهمن نجاریان، حسین شکرکن
چکیده این تحقیق به مقایسه عملکرد تحصیلی و سازگاری عاطفی-اجتماعی دانش‌آموزان دختر و پسر پایه اول ابتدایی شهرستان اهواز پرداخته است. بدین منظور از بین دانش‌آموزان پایه اول شهرستان اهواز با روش تصادفی ساده 60 دانش‌آموز دختر و 60 دانش‌آموز پسر متولد مهرماه 1366، (7 ساله) و 60 دانش‌آموز دختر و 60 دانش‌آموز پسر متولد شهریور ماه 1367، (6 ساله) انتخاب گردید. جهت سنجش عملکرد تحصیلی از امتحان هماهنگ سه درس ریاضی، روخوانی و دیکته و برای سنجش سازگاری عاطفی-اجتماعی آزمودنیها، از پرسشنامه سنجش رفتار سازشی استفاده شد. فرم‌نظر خواهی و مشخصات فردی و خانوادگی نیز توسط والدین آزمودنیها تکمیل و همچنین نمره‌های نوبت اول و دوم همه آزمودنیها در سه درس مذکور و انضباط جهت همبستگی با آزمونهای هماهنگ و پرسشنامه سازشی از مدارس جمع‌آوری گردید. همچنین برای کنترل هوش آزمودنیها، آزمون ماتریسهای پیشرونده ریون رنگی به صورت انفرادی روی همه آنان اجرا شد. بر اساس نتایج تحلیلهای آماری، مشخص گردید که تفاوت معنی‌داری چه از نظر عملکرد تحصیلی و چه از نظر سازگاری عاطفی-اجتماعی بین آزمودنیهای 6 ساله و 7 ساله وجود ندارد. و میان آزمودنیهای پسر و دختر نیز از نظر این دو متغیر تفاوت معنی‌داری وجود ندارد. لذا فرضیه‌های تحقیق همگی تأئید شدند و معلوم گردید که تفاوت معنی‌داری بین عملکرد تحصیلی و سازگاری عاطفی-اجتماعی دانش‌آموزان دختر و پسر 6 ساله و 7 ساله پایه اول مدارس ابتدایی شهرستان اهواز وجود ندارد.
موانع موجود در راه تبادل اطلاعات و دسترسی به اطلّاعات علمی و فنی در کشورهای در حال رشد
صفحه 93-117
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16506
زاهد بیگدلی
چکیده افزایش روز افزون اطلاعات باعث شده است تا دوران معاصر را "عصر اطلاّعات" نامگذاری کنند. توسعه بدون تحقیق عملی نخواهد بود و برای تحقیق باید امکان دسترسی به اطلاّعات وجود داشته باشد. به دلیل وجود مشکلات عدیده‌ای که کشورهای در حال رشد با آنها مواجه هستند، این کشورها سهم ناچیزی در تولید اطلاّعات و بخصوص اطلاّعات علمی و فنی دارند و آگاهی از مطالب منتشر شده در دنیا و دسترسی به آنها برای مردم این کشورها کار آسانی نیست. مهمترین موانع مربوط به نیروی انسانی ماهر، مشکل زبان، موقعیت این کشورها از نظر زیر ساخت فن‌آوریها، ارتباطات و اطلاّعات و منابع مالی است، لیکن نگرش مسئولین اینگونه کشورها نسبت به اهمیّت و ارزش اطلاّعات نیز نقش بسیار حیاتی در این زمینه بازی می‌کند. با توجه به اهمیّت و همچنین دامنه وسیع این موانع، کشورهای در حال رشد برای مقابله با مشکلات موجود باید راه حلهای کوتاه مدّت و راه حلهای بلند مدّت را در نظر بگیرند. این مقاله سعی دارد ضمن بحث پیرامون موانع و مشکلات کنونی اشاعه و تبادل اطلاعات در کشورهای در حال رشد، راه حل مواجهه با این موانع را نیز پیشنهاد نماید.
بررسی ویژگیهای جمعیت‌شناختی موارد ثبت شده خودکشی از فروردین 72 تا پایان خرداد 76 در بیمارستانهای رازی و آیت ا... طالقانی اهواز
صفحه 118-134
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16507
مهناز مهرابی‌زاده هنرمند، سیامک خدارحیمی
چکیده پژوهش حاضر به منظور بررسی گذشته‌نگر وضعیت خودکشی بر اساس اطلاعات موجود از موارد خودکشی در بیمارستانهای رازی و آیت‌ا... طالقانی اهواز صورت گرفته است. در این بررسی محقق تلاش کرده است ابهاماتی را که در مورد سن خودکشی در زنان و مردان و میزان خودکشی در افراد مجرد و متأهل، روش خودکشی در هر دو جنس، و میزان خودکشی در مناطق شهری و روستایی وجود دارد روشن سازد. جمعیت مورد مطالعه شامل 927 مورد خودکشی (677 زن و 250 مرد) بوده است که کل جمعیت یعنی کل تعداد موارد ثبت شده خودکشی در فاصله زمانی مذکور در بیمارستانهای رازی و آیت‌ا... طالقانی اهواز را در بر می‌گیرد. برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز، با توجه به هدف و طرح مبنای پژوهش پرسشنامه‌ای تنظیم شد. نتایج این پژوهش نشان داد که: 1- میانگین سنی خودکشی حدود 25 الی 26 سالگی است و از این لحاظ تفاوتی بین دو جنس وجود ندارد ولی میانگین سن خودکشی در افراد مجرد به طور معنی‌داری پائین‌تر از سن خودکشی در افراد متأهل است. 2- میزان خودکشی در بی‌سوادان در مقایسه با افراد باسواد در سطوح تحصیلی مختلف معنی‌دارتر است. 3- شایع‌ترین روش خودکشی در استان خوزستان به ترتیب اهمیت شامل خودسوزی و خود مسموم‌سازی است و از این لحاظ تفاوتی بین دو جنس وجود ندارد. 4- میزان خودکشی در شهر بیش از روستا است.
الگوهای تحقیق در حوزه تاریخ آموزش و پرورش بحثی در فلسفه تاریخ آموزش و پرورش
صفحه 135-159
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16553
مسعود صفایی‌مقدم
چکیده در این نوشتار ضمن بیان ضرورت مطالعه مبانی تاریخی آموزش و پرورش توضیح داده می‌شود که بخش اساسی مطالعه تاریخ، کشف معانی حوادث تاریخی و تفسیر رخدادهای گذشته است. در انجام این مهم مورخ ناگزیر از استفاده از الگوها یا پارادایم‌هایی است که مبنای این کشف و تفسیر قرار می‌گیرند. لذا برای پژوهشگرانی که در حوزه تاریخ آموزش و پرورش به تحقیق می‌پردازند آشنایی با این الگوها الزامی است. براین اساس به توضیح و تبیین تعدادی از الگوهای مهم و اساسی که مورد استفاده مورخان آموزش و پرورش هستند پرداخته می‌شود. این الگوها عبارتنداز: 1- الگوی سودگرایانه تفسیر تاریخ 2- الگوی مبتنی بر نظریه جبر جغرافیایی 3- الگوی مبتنی بر نظریه پایان تاریخ 4- الگوی فمینیستی مطالعه تاریخ آموزش و پرورش 5- الگوی مطالعه تاریخ آمـوزش و پـرورش به عنوان ابزاری در خدمت صلح جهانی 6- الگوی مطالعه تاریخ آموزش و پرورش به عنوان ابزاری در خدمـت مدیـران آمـوزشی 7- الگــوی مطالعــه تداوم‌ها 8- الگوی مطالعه تطبیقی 9- الگوی مطالعه رفتارهای غیر نهادینه 10- الگوی مطالعه تاریخ از پائین 11- الگوی مطالعه تحلیلی تاریخ 12- الگوی مطالعه تاریخ آموزش و پرورش با تکیه بر محوریت شرایط تحقیق.
در بحث و نتیجه‌گیری نهایی ضمن تأکید بر این نکته که توصیه مقاله تحدید پژوهش تاریخی براساس فقط یکی از این الگوها یا چهارچوب‌های نظری نیست، به انتقاد برخی از منتقدین از مورخانی که در تلاش هستند با به کارگیری الگوهای معین، تاریخ را به زور در مسیرهای نظری و منطقی بیندازند پرداخته و این انتقادها را عکس‌العمل به مطلق‌گرایی در تعمیم نتایج پژوهشهای تاریخی دانسته‌ایم. در این رابطه آنچه می‌تواند نقص احتمالی پژوهشهای تاریخی را جبران نماید "تواضع و فروتنی" است که ویل و اریل دورانت تحت عنوان "نخستین درس تاریخ" از آن یاد کرده‌اند. براین اساس، پژوهشگر تاریخ آموزش و پرورش با خودداری از مطلق‌گرایی، خود را مقید به استفاده از فقط یک الگوی خاص نکرده و به تناسب از همه امکانات نظری که می‌توانند زوایای تاریک تاریخ آموزش و پرورش را روشن نمایند استفاده می‌کند.
ارزشیابی پنجمین همایش ارائه یافته‌های پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی استان خوزستان آبادان 20 و 21 اسفندماه 1376
صفحه 161-172
https://doi.org/10.22055/psy.1997.16508
حسین الهام‌پور، مجید هادیان
چکیده در پی استقبال از همایش‌های پیشین، پنجمین همایش ارائه یافته‌های پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی استان خوزستان با تلاش و همکاری مشترک شورای تحقیقات آموزشی اداره کل آموزش و پرورش استان خوزستان و دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز و به منظور نشر تازه‌ترین یافته‌های پژوهشهای انجام گرفته در استان خوزستان و برای نیل به هدفهای زیر در روزهای 20 و 21 اسفندماه 1376 در سالن سینما نفت آبادان برگزار شد.
1. نشر یافته‌های پژوهشهای انجام گرفته و اطّلاع‌رسانی به برنامه‌ریزان و مدیران آموزش و پرورش.
2. ارتقاء سطح علمی و رشد آگاهیهای آموزشی، تربیتی و روانشناختی شرکت کنندگان به منظور فراهم ساختن زمینه‌های بهبود عملکردهای آموزشی و پرورشی