نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
دانشجوی دکترای تخصصی روانشناسی بالینی، گروه روانشناسی بالینی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران.
2
استاد گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه علومپزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
3
استاد گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علومتربیتی و روانشناسی، اهواز، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران.
4
دانشیار گروه روانشناسی بالینی، واحد علومپزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
5
ااستادیار گروه روانشناسی بالینی، واحد کاشمر، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشمر، ایران.
10.22055/psy.2023.43918.3045
چکیده
هدف پژوهش حاضر، طراحی و کارآزمایی بالینی پروتکل رواندرمانی افسردگی بر اساس مدل تبیینگر افسردگی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (MS) بود. این پژوهش با طرح تجربی پیشآزمون–پسآزمون و مرحله پیگیری انجام شد. جامعه آماری شامل بیماران ۲۰ تا ۵۰ ساله مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس دارای تشخیص افسردگی در شهرستان همدان در سال ۱۴۰۰ بود. تعداد ۴۰ بیمار به روش نمونهگیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب و در دو مرحله شامل مطالعه پایلوت (۱۰ نفر) و کارآزمایی بالینی (۳۰ نفر)، بهصورت تصادفی و با تعداد مساوی در گروههای آزمایش و گواه جایگزین شدند. ابزار پژوهش، ویراست دوم سیاهه افسردگی بک (BDI-II) بود. پروتکل رواندرمانی بر اساس مدل تبیینگر افسردگی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس و با تأکید بر عوامل نوروپسیکوپاتولوژیکی، هیجانی و رفتاری مؤثر در افسردگی طراحی شد. این پروتکل شامل شش گام متوالی بود: آموزش روانی، مداخلات نوروپسیکولوژیکی، تنظیم هیجان، مداخلات رفتاری مبتنی بر کنارآمدن، مداخلات رفتاری مبتنی بر علائم جسمانی و جمعبندی. اجرای پروتکل طی هشت جلسه شامل مصاحبه بالینی اولیه و پیشآزمون، شش جلسه رواندرمانی فردی و جلسه پسآزمون انجام شد. پس از ارزیابی پروتکل در مرحله پایلوت، مداخله مشابهی در مرحله کارآزمایی بالینی برای گروه آزمایش اجرا شد؛ درحالیکه گروههای گواه در هیچیک از مراحل مداخلهای دریافت نکردند. شرکتکنندگان یک ماه پس از درمان نیز ارزیابی شدند. دادههای مرحله کارآزمایی بالینی با استفاده از دو تحلیل کوواریانس تکمتغیری جداگانه برای نمرات پسآزمون و پیگیری، با کنترل نمرات پیشآزمون، تحلیل شدند. نتایج مرحله پایلوت نیز تفاوت معناداری بین گروهها در پسآزمون و پیگیری نشان داد (هردو 009/0p=). در مرحله کارآزمایی بالینی، تفاوت بین گروه آزمایش و گواه در پسآزمون (1 و27 df=، 0001/0>p، 92/743 =F) و پیگیری یکماهه (1 و27 df=، 0001/0>p، 41/887 =F) معنادار بود. این یافتهها نشان دادند که پروتکل طراحیشده موجب کاهش معنادار نشانههای افسردگی شده و اثر آن در دوره پیگیری نیز پایدار مانده است. در مجموع، یافتهها حاکی از امکان طراحی و اثربخشی پروتکل رواندرمانی مبتنی بر مدل تبیینگر افسردگی در کاهش نشانههای افسردگی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس است. بررسی بیشتر این رویکرد چندوجهی در نمونههای بزرگتر و با دورههای پیگیری طولانیتر پیشنهاد میشود.
کلیدواژهها
عنوان مقاله English
Design and Clinical Trial of a Psychotherapy Protocol for Depression Based on the Explanatory Model of Depression in Patients with Multiple Sclerosis
نویسندگان English
Amirhossein Yavari
1
Seyed Abdolmajid Bahrainian
2
Mahnaz Mehrabizadeh Honarmand
3
Shahram Vaziri
4
ghasem Ahi
5
1
Ph. D. Student in Clinical Psychology, Department of Clinical Psychology, Bi.C., Islamic Azad University, Birjand, Iran.
2
Professor in Clinical Psychology, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
3
Professor in Clinical Psychology, Department of Clinical Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
4
Associate Professor, Department of Clinical Psychology, TeMS.C., Islamic Azad University, Tehran Medical Sciences, Iran.
5
Assistant Professor, Department of Clinical Psychology, Kash.C., Islamic Azad University, Kashmar, Iran.
چکیده English
Background: Depression is common in patients with multiple sclerosis (MS). The present study aimed to develop and clinically evaluate a depression psychotherapy protocol based on an explanatory model of depression in patients with multiple sclerosis (MS).
Objectives: To evaluate the effectiveness of the developed protocol in reducing depressive symptoms.
Methods: In an experimental pretest–posttest study with one-month follow-up, 40 patients with MS and depression aged 20–50 years in Hamadan, Iran, were recruited and assigned to experimental and control groups. Depression was assessed using the Beck Depression Inventory–Second Edition (BDI-II). The eight-session protocol addressed neuropsychopathological, emotional, and behavioral factors. Data were analyzed using ANCOVA.
Results: Significant between-group differences were found at posttest (F(1, 27) = 743.92, p < 0.0001) and one-month follow-up (F(1, 27) = 887.41, p < 0.0001), indicating reduced depressive symptoms with maintained effects.
Conclusion: These findings suggest that a psychotherapy protocol based on an explanatory model of depression in patients with MS can be developed and may effectively reduce depressive symptoms. Further investigation of this multicomponent approach is warranted, particularly in larger samples and with longer follow-up periods.
کلیدواژهها English
Explanatory model of depression
Depression
Designing depression psychotherapy protocol
Multiple sclerosis