دوره و شماره: دوره 33، ویژه نامه تربیتی، مهر 1405 
روان‌شناسی تربیتی

بررسی نقش واسطه گری غرقگی تحصیلی در رابطه انگیزه درونی و بهزیستی تحصیلی

https://doi.org/10.22055/psy.2023.43729.3030

محسن آربزی، مسعود فضیلت پور

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه ساختاری انگیزه درونی و بهزیستی تحصیلی با واسطه‌گری غرقگی تحصیلی انجام شد. به‌ منظور انجام پژوهش 356 نفر از دانش‌آموزان (119 پسر، 237 دختر) دوره اوّل متوسطه شهرستان اوز (واقع در جنوب استان فارس) که در سال تحصیلی 1402 -1401 مشغول به تحصیل بودند با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند؛ و به پرسشنامه‌های انگیزه درونی (چوی و همکاران، 2010)، غرقگی تحصیلی (مارتین و جکسون، 2008) و بهزیستی تحصیلی (تومینین-‌سوینی و همکاران، 2012) پاسخ دادند. جهت تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای آماری SPSS-16 و AMOS-24 استفاده شد. مدل پیشنهادی پژوهش با استفاده از روش بیشینه درست‌نمایی مورد آزمون قرار گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که انگیزه درونی بهزیستی تحصیلی را به صورت مستقیم ( 42/0 = β، 009/0 = p) و از طریق غرقگی تحصیلی به طور غیرمستقیم (07/0 = β، 015/0= p) پیش‌بینی می‌کند. غرقگی تحصیلی علاوه بر نقش واسطه‌گری، به صورت مستقیم (14/0 = β، 012/0 = p) نیز بهزیستی تحصیلی را پیش‌بینی می‌کند. یافته‌های این پژوهش به لحاظ نظری شامل مضامین جدیدی است. به طور کلی نتایج پژوهش حاضر تأییدکننده نقش انگیزه درونی و غرقگی تحصیلی به عنوان پیشایندهای درون‌فردی در تسهیل رخ دادن بهزیستی تحصیلی دانش‌آموزان است.

روان‌شناسی تربیتی

تأثیر آموزش بر خط شایستگی‌های عاطفی اجتماعی براساس مداخله کسل بر سرمایه روان‌شناختی و بهبود مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان ابتدایی

https://doi.org/10.22055/psy.2024.45693.3254

فاطمه بهرامی، حسن عشایری، سیف اله رحمانی، هوشنگ چدیدی

چکیده چکیده
پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر آموزش شایستگی‌های عاطفی اجتماعی بر سرمایة روان‌شناختی و بهبود مهارت‌های اجتماعی با دانش‌آموزان ابتدایی انجام شد. پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل ناهمسان بود. جامعه آماری کلیه دانش‌آموزان پسر مشغول به تحصیل در مدارس دوره دوم ابتدایی شهر قزوین در سال 1400-1399 به تعداد 18795 نفر شامل می‌شد. نمونه پژوهش شامل شصت دانش‌آموز بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. ابزار سنجش، پرسش‌نامه سرمایه روان‌شناختی لوتانز (2007) و مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت (1987) بود. گروه آزمایش آموزش شایستگی عاطفی اجتماعی را طی بیست و هشت جلسه چهل پنج‌دقیقه‌ای در چهار ماه دریافت کردند و گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. پس از اتمام جلسات آموزشی، هر دو گروه پس از پایان آموزش مجدداً پرسش‌نامه‌ها را تکمیل نمودند. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک‌متغیره و چندمتغیره با نرم‌افزار spss 23 تحلیل شد. یافتهها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد، بین دو گروه آزمایش و کنترل در طی مراحل پژوهش تفاوت معناداری در سرمایه روان‌شناختی و مهارت‌های اجتماعی در سطح (p<0.001) وجود دارد. نتایج پژوهش بیان میکند که آموزش شایستگی‌های عاطفی اجتماعی به روش مداخله کسل می‌تواند منجر به ارتقای سرمایه روان‌شناختی و بهبود مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان شود.

روان‌شناسی تربیتی

تاثیر بسته‌ی آموزشی دیداری-کلامی مبتنی بر محرک‌های هیجانی بر سرعت پردازش و کارکرد حافظه‌ی کاری دانش‌آموزان نارساخوان

https://doi.org/10.22055/psy.2024.46246.3228

مهدی امیراحمدی، صغری ابراهیمی قوام، فریبرز درتاج، کامران شیوندی چلیچه، علی دلاور

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر اثربخشی بسته‌ی آموزشی دیداری-کلامی مبتنی بر محرک‌های هیجانی مثبت، بر سرعت پردازش و کارکرد حافظه‌ی کاری دانش‌آموزان نارساخوان انجام شد. روش پژوهش بر اساس هدف کاربردی و بر اساس گردآوری داده‌ها، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش آماری شامل تمام دانش‌آموزان مراجعه‌کننده به مراکز توان‌بخشی مشکلات ویژه یادگیری مشهد در سال تحصیلی 1402-1401 بودند که تشخیص اختلال یادگیری نارساخوانی گرفته بودند و در دامنه‌ی سنی 9 تا 12 سال بودند. با توجه به طرح نیمه‌آزمایشی، دو گروه آزمایش و کنترل برای انجام پژوهش در نظر گرفته شد و برای هر گروه، 15 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس برای هر مراکز و روش تصادفی ساده، در مرکزی که آموزش انجام شد، انتخاب شدند. در مرحله بعد با بهره‌گیری تست هوش وکسلر4 و با توجه به شاخص‌های حافظه‌ی فعال و سرعت پردازش، 30 دانش‌آموز انتخاب شده و به صورت تصادفی در گروه آزمایش و کنترل گمارش شدند. گروه آزمایش، 8 جلسه آموزشی بسته‌ی آموزشی و گروه کنترل، فقط آموزش‌های عادی را دریافت کردند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس، نتایج نشان داد بسته‌ی آموزشی دیداری-کلامی مبتنی بر محرک‌های هیجانی، بر سرعت پردازش و کارکرد حافظه‌ی کاری دانش‌آموزان نارساخوان اثر دارد. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که این بسته‌ی آموزشی باعث بهبود سرعت پردازش و کارکرد حافظه‌ی کاری دانش‌آموزان نارساخوان شده و از این بسته و تمرینات مرتبط می‌توان در آموزش این گروه دانش‌آموزان استفاده کرد.

روان‌شناسی تربیتی

اثربخشی آموزش تنظیم هیجان مبتنی بر مدل تحولی یکپارچه تفاوت‌های فردی بر تاب‌آوری و سرزندگی تحصیلی

https://doi.org/10.22055/psy.2025.47064.3268

زهرا جمشیدپور، علی تقوایی نیا، محمدرضا فیروزی

چکیده هدف پژوهش حاضر، اثربخشی آمورشتنظیم هیجانی مبتنی بر مدل تحولی یکپارچه تفاوت‌های فردی بر تاب‌آوری تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان بود. طرح این پژوهش، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش آزمون، پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پایه سوم ابتدائی شهرستان چرام در سال 1402 بودند که از میان آنها تعداد 36 نفر که کمترین نمرات را در مقیاس سرزندگی و تاب آوری تحصیلی کسب کردند، به شیوه در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه (آزمایش و کنترل) جایگزین شدند. ابزار پژوهش حاضر شامل پرسشنامه‌ی سرزندگی تحصیلی حسین‌چاری و دهقانی‌زاده (1391) و مقیاس تاب آوری تحصیلی ساموئلز (2004) بود. پس از انجام پیش آزمون آزمودنی‌های گروه آزمایش به مدت 10 جلسه تحت آموزش تنظیم مبتنی بر مدل تحولی یکپارچه تفاوت‌های فردی قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند. مجددا دو گروه با پس آزمون ارزیابی شدند. تحلیل داده‌ها با استفادهاز روش تحلیل مانکوا انجام شد. نتایج نشان داد نمرات پس آزمون سرزندگی تحصیلی و تاب‌آوری تحصیلی در دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معنادار دارد((P≤ 0/001. بدین معنی که سرزندگی تحصیلی و تاب‌آوری تحصیلی بعد از آموزش تنظیم هیجان مبتنی بر مدل تحولی یکپارچه تفاوت‌های فردی افزایش یافته است. بنابر نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر، می‌توان نتیجه گرفت آموزش تنظیم هیجان مبتنی بر مدل تحول یکپارچه تفاوت‌های فردی می‌تواند باعث افزایش سرزندگی و تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان شود.

روان‌شناسی تربیتی

اثربخشی درمان فراتشخیصی یکپارچه بر سلامت روان، فراشناخت ها و فراهیجان های مثبت معلمان مقطع ابتدایی

https://doi.org/10.22055/psy.2025.47648.3293

مریم سلمانی مبارکه، مریم کدخدائی

چکیده هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان فراتشخیصی یکپارچه بر سلامت روان، فراشناخت ها و فراهیجان های مثبت معلمان مقطع ابتدایی بوده است. پژوهش حاضر، نیمه ‌آزمایشی با پیش‌آزمون-پس‌آزمون و دوره پیگیری 2 ماهه بود. جامعه آماری کلیه معلمان مقطع ابتدایی شهرستان مبارکه مشغول به تدریس، در سال تحصیلی 1403-1402 و ساکن مبارکه بودند. ابزار جمع‌آوری داده ها، پرسش نامه سلامت روان Veit & Ware در سال 1983و پرسشنامه فراشناخت ها و فراهیجان های مثبت Beer در سال 2011 بود. نمونه گیری به روش نمونه گیری تصادفی ساده انجام شد. 40 نفر از معلمان که واجد شرایط ورود به پژوهش بودند، انتخاب شده و به طور تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند؛ سپس درمان فراتشخیصی یکپارچه بر روی گروه آزمایش اجرا و در پایان، پس آزمون و پیگیری 2 ماه برای هر دو گروه، اجرا شد. یافته ها با استفاده از نسخه 27 نرم افزار اس. پی. اس. اس و به روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شد. نتایج نشان داد درمان فراتشخیصی یکپارچه باعث افزایش بهزیستی روان شناختی (0/05>P)، کاهش درماندگی روان شناختی (0/05>P) و بهبود فراشناخت ها و فراهیجان های مثبت (0/05>P) در معلمان شده است. با توجه به یافته های حاصل، به نظر می رسد درمان فراتشخیصی یکپارچه بر سلامت روان، فراشناخت ها و فراهیجان های مثبت معلمان مقطع ابتدایی اثربخش بوده و پیشنهاد می شود مشاوران و روان شناسان برای ارتقای سلامت روان، فراشناخت ها و فراهیجان های مثبت معلمان و سایر افراد از این روش استفاده کنند.

روان‌شناسی تربیتی

اثربخشی آموزش سواد عاطفی بر خودنظم‌جویی هیجانی، ارتباط بین فردی و اشتیاق تحصیلی در دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه اول شهرستان شوشتر

https://doi.org/10.22055/psy.2024.46434.3237

حسن جرفی، غلامحسین عبادی

چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش سواد عاطفی بر خودنظم‌جویی هیجانی، ارتباط بین فردی و اشتیاق تحصیلی می‌باشد. طرح پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون-پیگیری با گروه آزمایش و کنترل می‌باشد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان پسر مقطع اول متوسطه شهرستان شوشتر در سال تحصیلی 1403-1402 بوده است که از بین آن‌ها تعداد 40 نفر از طریق روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. قبل از شروع آزمایش هدف از اجرای مطالعه برای آن ها تشریح شد وپس از ایجاد آمادگی به طور همزمان ازهر دو گروه آزمودنی‌ها خواسته شد تا پرسشنامه نظم-جویی هیجانی گراس و جان، پرسشنامه مهارت‌های ارتباطی منجمی‌زاده و پرسشنامه اشتیاق تحصیلی فردریکز و همکاران را تکمیل نمایند ( پیش آزمون) . سپس آزمودنی‌های گروه آزمایش در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای آموزش سواد عاطفی شرکت داده شدند اما آزمودنی‌های گروه کنترل هیچگونه مداخله‌ای دریافت نکردند (اجرای متغیر آزمایش ). پس از برگزاری جلسات آموزشی هر دو گروه برای بار دوم به سه پرسشنامه قبلی پاسخ دادند و بعد از گذشت 45 روز بار دیگر پرسشنامه‌های پژوهش را تکمیل نمودند. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌های تکراری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که آموزش سواد عاطفی بر بهبود خودنظم‌جویی هیجانی، ارتباط بین فردی و اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان مؤثر می‌باشد و پس از 45 روز آموزش سواد عاطفی بر متغیرهای خود نظم جویی هیجانی ، ارتباط بین فردی و اشتیاق تحصیلی دانش آموزان اثر بخشی اشته است .